{"id":177,"date":"2025-08-16T18:58:15","date_gmt":"2025-08-16T18:58:15","guid":{"rendered":"http:\/\/miysad.org\/?page_id=177"},"modified":"2025-08-20T18:29:01","modified_gmt":"2025-08-20T18:29:01","slug":"tarsus","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/miysad.org\/?page_id=177","title":{"rendered":"Tarsus"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:66.66%\">\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>TARSUS<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Do\u011fuda Adana, bat\u0131da Mersin, kuzeyde Pozant\u0131, \u00c7aml\u0131yayla, g\u00fcneyde Akdeniz ile \u00e7evrilidir.<\/p>\n\n\n\n<p>Tarihi ve co\u011frafyas\u0131 ile Neolithik d\u00f6nemden beri \u00e7e\u015fitli k\u00fclt\u00fcrlerin kayna\u015fma noktas\u0131n\u0131 olu\u015fturan ve Antik Kilikia\u2019da stratejik bir \u00f6neme sahip olan Tarsus, Kilikia\u2019y\u0131 \u0130\u00e7 Anadolu\u2019ya ba\u011flayan tarihi yollar\u0131n kav\u015fak noktas\u0131ndad\u0131r. G\u00fcneyde Regma G\u00f6l\u00fc ile Akdeniz\u2019e ba\u011flant\u0131s\u0131 nedeniyle, ilk ve orta \u00e7a\u011flarda deniz ticaretine a\u00e7\u0131k liman kenti olmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n<p>Tarsus\u2019un ismi ilk kez Hitit metinlerinde \u201cTar\u015fa\u201d olarak ge\u00e7mektedir. Asur\u2019lulara g\u00f6re Que Krall\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n ba\u015fkentidir. \u0130.\u00d6. 8. ve 7. yy.da Asur\u2019lular Tarsus\u2019u Tarzi (Tarzu) olarak isimlendirmi\u015flerdir. \u0130.\u00d6. 6\u20135. yy.\u2019da Asur ve Syennesis Krall\u0131klar\u0131 zaman\u0131nda ismi de\u011fi\u015fmemi\u015ftir. Perslerin Tarsus\u2019ta bas\u0131lan sikkeleri \u00fczerinde de Tarsus ad\u0131na rastlanmaktad\u0131r. Tarsus \u201cMirat\u00fcliber\u201d adl\u0131 Arap tarihine g\u00f6re, Nuh Peygamberin torunu Tarasis taraf\u0131ndan kurulmu\u015ftur. Tarsus\u2019un ismi \u00f6nce Grek\u00e7e Tarsos, daha sonra Latince Tarsus olarak kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Kurulu\u015fuyla ilgili s\u00f6ylence ise \u015f\u00f6yledir: Antik \u00e7a\u011flarda Tarsus \u00c7ay\u0131\u2019na, yerli Kilikia halk\u0131 Kydnos ismini vermi\u015ftir ve Kydnos\u2019un o\u011flu Parthenia, Kydnos\u2019un denize d\u00f6k\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc yere kendi ad\u0131 ile bir \u015fehir kurmu\u015ftur. Tufandan sonra sular\u0131n \u00e7ekilmesi ile kurulan bu \u015fehre Tersein (kurutmak ) ad\u0131 verilmi\u015ftir. Tarsus\u2019un Tevrat\u2019ta Efsus, \u0130ncil\u2019de Arsus, \u0130slam kaynaklar\u0131nda ise Hz. Adem Aleyhisselam\u0131n o\u011flu \u015eit Peygamber taraf\u0131ndan kuruldu\u011fu belirtilmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>Tarsus\u2019un merkezindeki G\u00f6zl\u00fckule\u2019de yap\u0131lan arkeolojik kaz\u0131lar tarihinin \u0130.\u00d6. 7000 y\u0131l\u0131na kadar indi\u011fini g\u00f6stermektedir. G\u00f6zl\u00fckule H\u00f6y\u00fc\u011f\u00fc\u2019n\u00fcn \u00e7evresinde yerle\u015fen Neolithik toplumun ge\u00e7imini tar\u0131m ve ticaretle sa\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 arkeolojik buluntular g\u00f6stermektedir. \u0130.\u00d6. 5000 y\u0131llar\u0131nda Kalkolitik d\u00f6nemde ta\u015f ve maden aletler kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130.\u00d6. 3000\u20131200 \u2018deki ticari ili\u015fkileri sayesinde Tarsus, Kilikia \u015fehirleri aras\u0131nda \u00f6nem kazanm\u0131\u015f, ticaret merkezi olmu\u015ftur. Bu d\u00f6nemde Orta Anadolu\u2019da Hitit \u0130mparatorlu\u011fu, Kilikia\u2019da Kizzuwatna krall\u0131klar\u0131 h\u00fck\u00fcm s\u00fcrmektedir. G\u00f6zl\u00fckule kaz\u0131lar\u0131nda Kizzuwatna Kral\u0131 Parivavatri\u2019nin o\u011flu \u0130\u015fputah\u015fu\u2019ya ait bir m\u00fch\u00fcr bask\u0131s\u0131 bulunmu\u015ftur. \u0130.\u00d6. 1650\u2019de Hitit Kral\u0131 Telepinus ile Kizzuwatna Kral\u0131 \u0130\u015fputah\u015fu aras\u0131nda antla\u015fma yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Tarsus ve Kilikia \u0130.\u00d6. 1500\u2019 den sonra Hitit \u0130mparatorlu\u011fu topraklar\u0131na kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130.\u00d6. 1200\u2019de Hitit \u0130mparatorlu\u011fu par\u00e7alanm\u0131\u015f \u0130.\u00d6. 1200-839\u2019da Anadolu ve Kilikia\u2019da bir\u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck prenslik ve krall\u0131klar olu\u015fmu\u015ftur. Tarsus bu krall\u0131klardan birinin ba\u015fkentidir. Asur metinlerinde Kral Salmanassar II\u2019nin, Kilikia\u2019daki Que Krall\u0131\u011f\u0131\u2019na d\u00f6rt sefer d\u00fczenledi\u011fi ve Tarsus Kral\u0131 Kate\u2019yi tahttan indirerek karde\u015fi Kirri\u2019yi tahta ge\u00e7irdi\u011fi anlat\u0131lmaktad\u0131r. Y\u00f6rede sedir a\u011fa\u00e7lar\u0131n\u0131n bulunmas\u0131 Fenike t\u00fcccarlar\u0131n\u0131n Tarsus\u2019ta ticari bir \u00fcs kurmas\u0131na neden olmu\u015ftur. \u0130.\u00d6. 727\u2013722 y\u0131llar\u0131nda Asur Kral\u0131 Salmanassar V. zaman\u0131nda Tarsus, Asur Krall\u0131\u011f\u0131n\u0131n eyaleti olmu\u015ftur. \u0130.\u00d6. 722-705\u2019de Kral Sargon II zaman\u0131nda Que Prensli\u011fi, bat\u0131da Asur topraklar\u0131n\u0131n koruyuculu\u011funu yapmaktayd\u0131. \u0130.\u00d6. 705-681\u2019de Illibru (Namrun) valisi Kirua\u2019n\u0131n Tarsus\u2019ta ba\u015flayan isyan hareketlerini, Asur Kral\u0131 Sanherip bast\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Asur\u2019lulara kar\u015f\u0131 yap\u0131lan bu isyan\u0131n perde arkas\u0131nda, bat\u0131 krall\u0131klar\u0131 bulunmaktad\u0131r. Ama\u00e7lar\u0131 Kilikia ovas\u0131n\u0131 ve Toroslardaki maden ocaklar\u0131n\u0131 ele ge\u00e7irmektir. Asur Kral\u0131 Sardanapal (668\u2013626) d\u00f6neminde Kilikia, Kimmerler taraf\u0131ndan yenilgiye u\u011frat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Asur Krall\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n y\u0131k\u0131lmas\u0131 ile \u0130.\u00d6. 612\u2019de ba\u015fkenti Tarsus olan Syennessis krall\u0131\u011f\u0131 kurulmu\u015ftur. Ksenephon\u2019a g\u00f6re, Kilikia Kral\u0131 Syennessis\u2019in kar\u0131s\u0131 Epyaka\u2019n\u0131n, Pers Kral\u0131 Kyros ile yak\u0131n ili\u015fkisi olmu\u015ftur. Tarsus\u2019taki sava\u015ftan sonra Syennessis ve Kyros aras\u0131nda antla\u015fma yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu antla\u015fma Kyros\u2019un \u00f6l\u00fcm\u00fc ile bozulmu\u015ftur. Kilikia\u2019da Syennessis Krall\u0131\u011f\u0131 \u0130.\u00d6. 401 y\u0131l\u0131na kadar devam etmi\u015ftir. \u0130.\u00d6. 401 y\u0131l\u0131ndan itibaren Kilikia Pers \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun eyaleti olmu\u015f ve Tarsus sikkelerinin \u00fczerinde Pers Satraplar\u0131n\u0131n isimleri yer alm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130.\u00d6. 388\u2013380 Tiribazzos, \u0130.\u00d6. 379\u2013371 Farnabazos, \u0130.\u00d6. 379\u2013373 Datames, \u0130.\u00d6. 372\u2013369 Tarhamos, \u0130.\u00d6. 368\u2013333 Mazaios gibi Pers Satraplar\u0131 Tarsus\u2019ta egemen olmu\u015flard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Makedonya Kral\u0131 B\u00fcy\u00fck \u0130skender \u0130.\u00d6. 333\u2019te Tarsus\u2019u alm\u0131\u015f, Pers Satrab\u0131 Arsemes\u2019i yenerek Kilikia\u2019da Pers egemenli\u011fine son vermi\u015ftir. Komutanlar\u0131ndan Nikador\u2019un o\u011flu Balakros\u2019u ge\u00e7ici bir s\u00fcre i\u00e7in Tarsus\u2019ta y\u00f6netime getirmi\u015ftir. B\u00fcy\u00fck \u0130skender do\u011fu seferlerinde iken, Balakros Tarsus Kral saray\u0131nda sevgilisi Glikira ile ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir hayat s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bunu \u00f6\u011frenen B\u00fcy\u00fck \u0130skender Balakros\u2019un yerine komutanlardan Filatos\u2019u getirmi\u015ftir. B\u00fcy\u00fck \u0130skender\u2019in \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra \u0130.\u00d6.323\u2019de imparatorluk par\u00e7alanm\u0131\u015ft\u0131r. Kilikia ve Tarsus, generallerinden Seleukos Nikator\u2019un eline ge\u00e7mi\u015ftir. Seleukos Nikator kendi ad\u0131 ile an\u0131lan Seleukos Krall\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n merkezini Babil\u2019den, Antakya\u2019ya ta\u015f\u0131m\u0131\u015ft\u0131r. \u0130.\u00d6. 312\u201364 y\u0131l\u0131na kadar Tarsus, Anadolu Krall\u0131klar\u0131, Ptolemaos\u2019lar (M\u0131s\u0131r), Seleukos ve Romal\u0131lar aras\u0131nda s\u0131k s\u0131k el degi\u015ftirmi\u015ftir. Buradaki ilk Roma valisi Claudius\u2019tur. Strabon\u2019dan edinilen bilgilere g\u00f6re Romal\u0131 hatip Cicero \u0130.\u00d6. 51-50\u2019de Tarsus\u2019ta eyalet valisi olarak bulunmu\u015ftur. \u0130.\u00d6. 48 y\u0131l\u0131nda Iulius Caesar, Tarsus\u2019a gelmi\u015f, halk\u0131n yoksullu\u011fu ve sefaletine son vererek y\u00f6netimde d\u00fczenlemeler yapm\u0131\u015ft\u0131r. Halk imparatorun bu iyiliklerine kar\u015f\u0131n Tarsus\u2019a Iuliopolis ismini vererek Caesar\u2019\u0131 onurland\u0131rm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Iulius Caesar\u2019\u0131n \u0130.\u00d6. 44\u2019te \u00f6l\u00fcm\u00fc \u00fczerine yerine ge\u00e7en Antonius\u2019da Tarsus\u2019a gelerek imar \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla kentin geli\u015fmesini sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Antonius d\u00fcnyan\u0131n en eski k\u00fct\u00fcphanesini Bergama\u2019dan Tarsus\u2019a nakletmi\u015ftir. K\u0131sa zamanda zenginle\u015fen Tarsus d\u00fcnyan\u0131n ilgisini \u00e7ekmi\u015ftir. Kleopatra ve Antonius, Tarsus i\u00e7in unutulmaz hizmetler vermi\u015ftir. M\u0131s\u0131r\u2019a d\u00f6nen Kleopatra Antonius\u2019u ikna ederek M\u0131s\u0131r\u2019a \u00e7a\u011f\u0131rm\u0131\u015f ve \u0130.\u00d6. 37 y\u0131l\u0131nda evlenmi\u015flerdir. \u0130.\u00d6. 34 y\u0131l\u0131nda Roma senatosu karar\u0131 ile Kleopatra ve Antonius\u2019a kar\u015f\u0131 Romal\u0131lar sava\u015f ilan etmi\u015flerdir. Kleopatra ve Antonius yenilmi\u015f ve Antonius kendini \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Actium sava\u015f\u0131ndan sonra b\u00fct\u00fcn Roma topraklar\u0131n\u0131 kendine ba\u011flayan Augustus, kendine sad\u0131k kalan Tarsus\u2019u \u00f6d\u00fcllendirmi\u015ftir. Tarsus, Efesle boy \u00f6l\u00e7\u00fc\u015fecek derecede zenginle\u015fmi\u015ftir. \u0130mparator Augustus \u0130.\u00d6. 31\u2019de Actium sava\u015f\u0131nda Tarsus\u2019un oynad\u0131\u011f\u0131 siyasi rol\u00fc affetmi\u015ftir. Hocalar\u0131ndan Tarsus\u2019lu Sadon\u2019un o\u011flu Athenodoros\u2019u Tarsus\u2019a vali atam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130.\u00d6. 30- \u0130.S. 7 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Tarsus i\u00e7in b\u00fcy\u00fck hizmetler vermi\u015ftir. Bu tarihlerde Tarsus&#8217;ta Aziz Paulus do\u011fmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130mparator Hadrianus 117\u2019de Tarsus\u2019u ziyaret etmi\u015ftir. \u0130mparatoru Antonius Pius zaman\u0131nda ise Tarsus yaln\u0131z Kilikia\u2019n\u0131n ba\u015fkenti olarak de\u011fil Likonia, Isauria b\u00f6lgelerinin y\u00f6netim merkezi olmu\u015ftur. 260 \u2018da Pers h\u00fck\u00fcmdar\u0131 Sapur, Kilikia\u2019y\u0131 istila ederek Tarsus\u2019u ya\u011fmalam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>261\u2019de Suriye Pamir krall\u0131\u011f\u0131 ittifak\u0131, Pers Kral\u0131 Shapur\u2019u yenerek b\u00fct\u00fcn Kilikia\u2019y\u0131 ele ge\u00e7irmi\u015ftir. Ancak \u0130mparator Aurelianus 270-275\u2019de Pamir Krall\u0131\u011f\u0131n\u0131 yenerek Kilikia\u2019y\u0131 tekrar Roma topraklar\u0131na katm\u0131\u015ft\u0131r. 275-276\u2019da Anadolu\u2019daki Got Krall\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n, Kilikia\u2019y\u0131 istilas\u0131ndan Tacitus kurtarm\u0131\u015ft\u0131r. Tarsus 284\u2013305 y\u0131llar\u0131nda bir Roma eyaleti olmu\u015ftur. Bu d\u00f6nemde resmi dini olan \u00e7oktanr\u0131l\u0131 inanca, H\u0131ristiyanlar\u0131n isyanlar\u0131 ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130mparator Diocletianus bu s\u0131rada Tarsus\u2019a yerle\u015fmi\u015ftir. Bask\u0131 uygulayarak bir\u00e7ok H\u0131ristiyan\u0131 katletmi\u015ftir. Bir s\u00f6ylenceye g\u00f6re bu imparator devrinde yedi H\u0131ristiyan gen\u00e7, kentin 14 km. kuzeybat\u0131s\u0131nda Eshab-\u0131 Kehf Ma\u011faras\u0131\u2019na s\u0131\u011f\u0131nm\u0131\u015flard\u0131r ve yayg\u0131n s\u00f6ylence onlardan bahsetmektedir. Ancak imparatorun Diocletianus oldu\u011fu kesin de\u011fildir. \u0130mparator I. Constantinos zaman\u0131nda 306-337\u2019de Roma eyaletlerindeki isyanlar son bulmu\u015ftur. \u0130stanbul\u2019u h\u00fck\u00fcmet merkezi yapan Constantinos zaman\u0131nda, H\u0131ristiyanl\u0131k b\u00fcy\u00fck yard\u0131m g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Constantinos II ( 337\u2013361)\u2019den sonra tahta ge\u00e7en Iulianus Apostata (361\u2013363) zaman\u0131nda Tarsus tekrar \u00f6nem kazanm\u0131\u015ft\u0131r. 363\u2019te Pers sava\u015flar\u0131nda \u00f6len imparator kendi iste\u011fi \u00fczerine Tarsus\u2019a g\u00f6m\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>Romal\u0131 komutan Pompeius\u2019un ald\u0131\u011f\u0131 Kilikia ve Tarsus 459 y\u0131l\u0131na kadar Roma y\u00f6netiminde kalm\u0131\u015f ve bu d\u00f6nemde ekonomik ve ticari alanda \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Tar\u0131mla birlikte zeytin ve ba\u011fc\u0131l\u0131k \u00f6nem kazanm\u0131\u015f, \u015fehir surlar\u0131 \u00f6nemini kaybetmi\u015ftir. 395\u2019de Roma \u0130mparatorlu\u011fu ikiye ayr\u0131lm\u0131\u015f, Tarsus Do\u011fu Roma topraklar\u0131nda kalm\u0131\u015ft\u0131r. Do\u011fu Roma\u2019n\u0131n ilk imparatoru Arcalius 395-408\u2019de Kilikia eyaletini Tarsus, Seleukos ve Anazarbos olmak \u00fczere \u00fc\u00e7e ay\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130mparator Iustinianus 527-565\u2019te Tarsus\u2019ta imar faaliyetlerini ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131r. Bu d\u00f6nemde Kydnos (Berdan) \u00c7ay\u0131\u2019n\u0131n ta\u015fk\u0131nlar\u0131ndan Tarsus\u2019u korumak i\u00e7in, Iustinianus Kydnos \u00c7ay\u0131\u2019n\u0131n yata\u011f\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirerek \u015fehrin do\u011fusuna alm\u0131\u015ft\u0131r. Tarsus \u015eelalesi bu s\u0131rada olu\u015fmu\u015ftur. 6. yy\u2019daki depremde b\u00fcy\u00fck zarar g\u00f6ren surlar tekrar onar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Tarsus, 7.yy\u2019dan itibaren Bizans \u0130mparatorlu\u011fu, \u0130ran ve Araplar aras\u0131nda s\u0131k s\u0131k el de\u011fi\u015ftirmi\u015ftir. S\u0131ra ile Emevi Halifesi Muaviye, Abbasi Halifesi Harun Re\u015fit ,Tarsus\u2019u ele ge\u00e7irmi\u015ftir. 965\u2019de Araplar\u0131n Anadolu seferlerinde ordu, Tarsus\u2019ta konaklam\u0131\u015ft\u0131r. Pozant\u0131\u2019daki sava\u015fta Halife Me\u2019mun \u00f6lm\u00fc\u015f ve Tarsus\u2019a g\u00f6m\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ulu Camideki mezarlardan biri bu halifeye aittir. Tarsus, Anadolu Sel\u00e7uklu Devleti , Ha\u00e7l\u0131 seferleri ve Memluklular zaman\u0131nda meydana gelen el de\u011fi\u015ftirmeler nedeni ile eski ekonomik ve ticari \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kaybetmi\u015ftir. 1375\u2019den sonra Ramazano\u011fullar\u0131 ve Dulkadiro\u011fullar\u0131 Beyli\u011fi y\u00f6netimine ge\u00e7mi\u015f, 1517\u2019den sonrada Osmanl\u0131 topraklar\u0131na kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 1832 y\u0131l\u0131nda M\u0131s\u0131r Hidivi Kavalal\u0131 Mehmet Ali Pa\u015fa\u2019n\u0131n o\u011flu \u0130brahim Pa\u015fa Tarsus\u2019a gelmi\u015f ve bu d\u00f6nemde Tarsus\u2019u \u00e7evreleyen surlar y\u0131kt\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu surlardan yaln\u0131z Kleopatra Kap\u0131s\u0131 kalm\u0131\u015ft\u0131r. 1839\u2019da tekrar Osmanl\u0131 y\u00f6netimine girerek, Adana vilayetinin bir kazas\u0131 olmu\u015ftur. 1918 \u2018de Frans\u0131z i\u015fgaline u\u011fram\u0131\u015f ve Ankara Antla\u015fmas\u0131\u2019yla Tarsus, 27 Aral\u0131k 1921 tarihinde i\u015fgalden kurtulmu\u015ftur.<br><br><strong>CO\u011eRAF\u0130 DURUMU<\/strong><br><br>Tarsus Mersin \u0130li&#8217;nin do\u011fusunda yer al\u0131r. \u0130l\u00e7enin do\u011fusunda Adana, kuzeyinde Ni\u011fde, bat\u0131s\u0131nda Mersin, g\u00fcneyinde de Akdeniz yer al\u0131r. Co\u011frafi \u00f6zellik olarak 34.53 enlem ve 36,56 boylamlar\u0131 aras\u0131nda bulunan Tarsus, Berdan Nehrinin Al\u00fcvyonlu Ovas\u0131nda kurulmu\u015ftur.<br><br>\u0130l\u00e7enin g\u00fcney k\u0131s\u0131mlar\u0131 m\u00fcsbit ovalar, kuzeyinde sarp Toros da\u011flar\u0131ndan olu\u015fur. \u0130l\u00e7enin k\u0131y\u0131lar\u0131nda Akdeniz \u0130klimi, kuzeye \u00e7\u0131k\u0131ld\u0131k\u00e7a karasal iklim karakteri g\u00f6sterir.<br><br>Bolkar da\u011flar\u0131n\u0131n g\u00fcneydo\u011fu yama\u00e7lar\u0131ndan ba\u015flayan Tarsus \u00c7ay\u0131 Vadisi, \u00e7ok dar ve diktir. Daha sonra do\u011fudan g\u00fcneye bir yay \u00e7izer. Tarsus \u00c7ay\u0131 Vadisi, k\u0131y\u0131 ku\u015fa\u011f\u0131na inene dek fazla geni\u015flemez. K\u0131y\u0131ya yak\u0131n kesimlerde vadi taban\u0131 birden geni\u015fleyerek Seyhan Irma\u011f\u0131n\u0131n vadi taban\u0131 ile birle\u015fir. Bu geni\u015f d\u00fczl\u00fckler \u00fczerinde Tarsus Berdan Ovalar\u0131 yer al\u0131r. 85.000 hektar alan\u0131 kapsayan Tarsus Ovas\u0131 k\u0131y\u0131dan kumu setleri ile ayr\u0131lm\u0131\u015f durumdad\u0131r.<br><br><strong>ESK\u0130 CAM\u0130<\/strong><br><br>\u00c7ar\u015f\u0131ba\u015f\u0131ndaki Kilisenin 1102 y\u0131l\u0131nda St. Paul Katedrali olarak yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenmektedir. Roma sitilinde kal\u0131n ve y\u00fcksek duvarlar\u0131, i\u00e7 k\u0131sm\u0131 geni\u015f, d\u0131\u015fa bakan taraf\u0131 dar, derin pencereleri ve kal\u0131n s\u00fctunlar\u0131 ile dikkat \u00e7ekicidir. 1415 y\u0131l\u0131nda Ramazano\u011flu Ahmet Bey taraf\u0131ndan onar\u0131larak camiye \u00e7evrilmi\u015ftir. . Baz\u0131 kaynaklarda Orta\u00e7a\u011f\u0131n ba\u015flar\u0131na ait bir Ayasofya Kilisesinden s\u00f6z edilir ve Papa&#8217;n\u0131n el\u00e7isi Mainz Piskoposu Konrad Von Wittelsbach&#8217;\u0131n 6 Ocak 1198&#8217;de burada,Ruppenlerden l.Leon&#8217;u Ermeni Kral\u0131 olarak tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 ve ta\u00e7 giydirmi\u015f oldu\u011fu anlat\u0131l\u0131r.1704&#8217;de Tarsus&#8217;a gelen P.Lucas&#8217;da burada bir Grek ve bir Ermeni Kilisesinden s\u00f6z ederek Ermeni kilisesinin Paulus&#8217;un kendisi taraf\u0131ndan in\u015faa edildi\u011fini belirtir.1851 y\u0131l\u0131nda Tarsus&#8217;a gelen V.Langlois de bu kiliseyi ziyaret etmi\u015ftir. Roma stilinde kal\u0131n ve y\u00fcksek duvarlar\u0131,i\u00e7 k\u0131sm\u0131 geni\u015f,d\u0131\u015fa bakan taraf\u0131 dar,derin pencereleri ve kal\u0131n s\u00fctunlar\u0131 dikkat \u00e7ekicidir.<br>Kilisenin bah\u00e7esine.bat\u0131 y\u00f6nde bulunan ve cephesi olduk\u00e7a s\u00fcsl\u00fc bir kap\u0131dan girilir.Yap\u0131 bu bah\u00e7e i\u00e7erisinde yakla\u015f\u0131k 460 m2.lik bir alan\u0131 kapsamaktad\u0131r.Kesme ta\u015flarla in\u015faa edilen yap\u0131n\u0131n d\u0131\u015f uzun cephelerinde k\u00f6r kemerler bulunmaktad\u0131r.Bat\u0131daki ana kap\u0131dan girilen salonun geni\u015fli\u011fi 19.30 m.,uzunlu\u011fu 17.50 m.dir.Giri\u015fin sa\u011f\u0131nda ve solunda birer yar\u0131m plaster s\u00fctun ve bu s\u00fctunlar\u0131n hizas\u0131nda salonu \u00fc\u00e7 sah\u0131na (nef) ay\u0131ran, iki\u015ferli iki s\u0131ra halinde d\u00f6rt serbest s\u00fctun yer al\u0131r. Kuzey ve g\u00fcney duvarlarda da yine yar\u0131m s\u00fctunlar bulunmaktad\u0131r. Asl\u0131nda bu s\u00fctunlar gri renkli granit olup, antik \u00e7a\u011f yap\u0131lar\u0131na ait olmalar\u0131 muhtemeldir.Orta salonun geni\u015fli\u011fi 12.60 m. olup, \u00fczeri tonozludur.Tavan\u0131n merkezine rastlayan b\u00f6l\u00fcmde,ortada Hz.\u0130sa olmak \u00fczere do\u011fuda Yohannes ve Mattaios,bat\u0131da Marcos ve Lucas&#8217;\u0131n freskleri bulunmaktad\u0131r.Yap\u0131n\u0131n kuzey-bat\u0131 k\u00f6\u015fesinde ise bir \u00e7an kulesi yer almaktad\u0131r.Yap\u0131 ve \u00e7evresi y\u0131l i\u00e7erisinde olduk\u00e7a b\u00fcy\u00fck bir restorasyon g\u00f6rm\u00fc\u015f, \u00e7evre d\u00fczenlemesi ve istimlak ile d\u00fczenlenmi\u015ftir.<br><br><strong>AZ\u0130Z PAULUS<\/strong><br><br>H\u0131ristiyanl\u0131k dininde \u00e7ok \u00f6nemli biridir. Yahudi k\u00f6kenli bir aileden gelen Paulus yada yahudi ad\u0131 olan Saul M.S. 3 y\u0131l\u0131nda Tarsus&#8217;da do\u011fmu\u015ftur. Baba mesle\u011fi olan \u00e7ad\u0131r bezi dokumac\u0131l\u0131\u011f\u0131 yapm\u0131\u015ft\u0131r. 13 ya\u015f\u0131na do\u011fru hahaml\u0131kla ilgili \u00f6\u011frenim g\u00f6rmesi i\u00e7in Kud\u00fcs&#8217;e g\u00f6nderildi. Do\u011fdu\u011fu kent olan Tarsus&#8217;a d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcnde \u00e7ifte vatanda\u015fl\u0131k hakk\u0131n\u0131 elde etti yani hem Tarsus hem de Roma vatanda\u015f\u0131 oldu. M.S.34&#8217;e do\u011fru yeniden Kud\u00fcs&#8217;e gitti. H\u0131ristiyanl\u0131k dinini yaymaya ve \u00f6\u011frenim g\u00f6rmeye devam etti. Bu arada Antakya&#8217;da H\u0131ristiyanl\u0131k \u00f6nc\u00fclerinden Barnabas ile H\u0131ristiyanl\u0131k konusunda \u00e7al\u0131\u015fmalar yapan Saul ad\u0131n\u0131 Roma ad\u0131 olan Paulus ile de\u011fi\u015ftirdi. M.S.36 y\u0131l\u0131nda hi\u00e7 ummad\u0131\u011f\u0131 bir anda \u0130sa ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131. Bu kar\u015f\u0131la\u015fma sonras\u0131nda \u0130sa&#8217;n\u0131n yolunda ilerleyece\u011fini a\u00e7\u0131klad\u0131. H\u0131ristiyan inanc\u0131n\u0131n temel \u00f6\u011felerini \u00f6\u011frendi. Tarsus&#8217;a d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcnde H\u0131ristiyanl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na devam etti. Ve bir H\u0131ristiyan toplulu\u011fu kurdu 43 y\u0131l\u0131nda Barnabas&#8217;la yeniden kar\u015f\u0131la\u015fan Paulus H\u0131ristiyanl\u0131\u011fa inananlar\u0131 ziyaret i\u00e7in tekrar Kud\u00fcs&#8217;e gitti. Barnabas ile ayr\u0131lan Paulus ikinci dinsel g\u00f6revine Silas ve Timetheos adl\u0131 din adamlar\u0131 ile devam etti. Suriye, Kilikya, Anadolu, Efes, Kayseri, Filibe, Selanik, Pire&#8217;ye gitti. Baz\u0131 s\u00f6ylentilere g\u00f6re M.S.62 y\u0131l\u0131nda serbest b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131, baz\u0131 s\u00f6ylentilere g\u00f6re ise de M.S. 66&#8217;da idam edildi\u011fi s\u00f6ylenmektedir.<br><br><strong>ST. PAUL KUYUSU<\/strong><br><br>Tarsus \u0130l\u00e7e Merkezinde, K\u0131z\u0131lmurat Mahallesinde Cumhuriyet Alan\u0131n\u0131n yakla\u015f\u0131k 300 m kadar kuzeyinde, eski Tarsus evlerinin yo\u011fun oldu\u011fu b\u00f6lgede, \u00f6teden beri St. Paul&#8217;un evinin yeri olarak kabul edilen bir avluda bulunan kuyu, St.Paulus Kuyusu olarak bilinir. Bu evin bah\u00e7esinde yak\u0131n zamana kadar yap\u0131lan k\u00fc\u00e7\u00fck bir kaz\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda baz\u0131 duvarlar ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. St.Paulus&#8217;un H\u0131ristyanl\u0131k i\u00e7in \u00f6nemine ba\u011fl\u0131 olarak, bu kal\u0131nt\u0131lar\u0131n ve kuyunun \u00e7ok eskiden beri kutsal say\u0131lmas\u0131, kentte yak\u0131n zamana kadar ya\u015fayan H\u0131ristiyan cemaatinin inanc\u0131n\u0131n izleri olarak yorumlanmaktad\u0131r.<br><br>Halen \u00e7evre d\u00fczenlemesi ve \u00e7evre istimlakleri yap\u0131lm\u0131\u015f olan kuyunun \u00e7ap\u0131 1.15 m.dir. A\u011f\u0131z ta\u015f\u0131n\u0131n silindir bi\u00e7iminde olmas\u0131na kar\u015f\u0131n, as\u0131l kuyu g\u00f6vdesi kare bi\u00e7imindedir ve d\u00f6rtgen kesme ta\u015flarla yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Derinli\u011fi 38 m olan kuyunun suyu yaz- k\u0131\u015f hi\u00e7 eksilmez. Kud\u00fcs&#8217;e hac\u0131 olmak i\u00e7in y\u00f6reden ge\u00e7en H\u0131ristiyanlarca kutsal say\u0131lan bu kuyu suyundan i\u00e7ilir. Bunun yan\u0131 s\u0131ra yap\u0131lan kaz\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda St.Paulus&#8217;un do\u011fdu\u011fu ev olarak tahmin edilen evin ta\u015f duvarlar\u0131 St.Paul Kuyusu&#8217;nun hemen yan\u0131nda g\u00fcn \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<br><br><strong>TARSUS M\u00dcZES\u0130<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Tarsus M\u00fczesi, 1557 Y\u0131l\u0131nda Ramazano\u011fullar\u0131ndan Kubat Pa\u015fa taraf\u0131ndan a\u00e7\u0131k avlulu medrese olarak yapt\u0131r\u0131lan ve 1966 y\u0131l\u0131nda restore edilen Kubat Pa\u015fa Medresesi\u2019nde uzun s\u00fcre hizmet vermi\u015ftir. Daha sonra 1998 Y\u0131l\u0131nda hizmete giren Tarsus 75. Y\u0131l K\u00fclt\u00fcr Merkezi kompleksine ta\u015f\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.&nbsp; M\u00fczede 4.127 adet arkeolojik, 1.339 adet etno\u011frafik, 6 adet el yazmas\u0131 kitap, 167 adet m\u00fch\u00fcr ve 16.412 adet sikke olmak \u00fczere toplam 22.251 adet eser bulunuyor.Ancak bunlar\u0131n 1.950 adedi sergilenebilmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>Eserler Paleotik, Kalkolitik, Eski Tun\u00e7, Hitit, Urartu, Grek, Roma, Bisans, Sel\u00e7uklar, Osmanl\u0131 d\u00f6nemlerinden.<\/p>\n\n\n\n<p>Pazartesi g\u00fcnleri d\u0131\u015f\u0131nda herg\u00fcn&nbsp; 08:00-12:00 ile 13:00-16:30 saatleri aras\u0131nda a\u00e7\u0131k.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>G\u00d6ZL\u00dcKULE<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Neolitik \u00c7a\u011fda (\u0130.\u00d6. 5000) toprak tepe \u00fczerinde kurulmu\u015f en eski medeniyeti ya\u015famas\u0131yla Anadolu k\u00fclt\u00fcr\u00fcne \u0131\u015f\u0131k tutan \u00f6nemli yerle\u015fim merkezlerinden biridir. \u0130lk \u00e7a\u011fda Tarsus liman\u0131 olarak kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u015eehrin g\u00fcneydo\u011fusunda bug\u00fcn park olarak a\u011fa\u00e7land\u0131r\u0131lm\u0131\u015f 300 m. uzunlu\u011funda ve 22 m. y\u00fcksekli\u011finde bir h\u00f6y\u00fckt\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>Burada 1934-1938 ve 1947 y\u0131llar\u0131nda Hetty Goldman taraf\u0131ndan yap\u0131lan Arkeolojik kaz\u0131larda, Neolitik d\u00f6nemden \u0130slam d\u00f6nemine kadar \u00e7e\u015fitli yap\u0131tlar bulunmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n<p>Neolitik d\u00f6neme ait, s\u0131va par\u00e7alar\u0131, opsidon ara\u00e7 ve gere\u00e7ler, ok u\u00e7lar\u0131, k\u00fc\u00e7\u00fck m\u0131zraklar, seramikler, Kalkolitik d\u00f6neme ait i\u00e7erisinde \u00f6l\u00fclerin g\u00f6m\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc k\u00fcpler, testi ve \u00e7\u00f6mlekler, ayn\u0131 mimari tarzda yap\u0131lm\u0131\u015f \u00fcst \u00fcste ev tabanlar\u0131.Tun\u00e7 d\u00f6nemine ait Tun\u00e7 silahlar, m\u00fch\u00fcrler, d\u00f6rtgen planl\u0131 ta\u015f ve kerpi\u00e7 evler gibi ilk mimari kal\u0131nt\u0131lar\u0131. Bu \u00e7a\u011fda kentle\u015fme ve s\u0131n\u0131fla\u015fma ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f, kent yang\u0131ndan sonra surlarla \u00e7evrilmi\u015ftir. Hitit d\u00f6neminde Kuziwatna Kral\u0131 Isput Ah\u015fu ile Hitit Kral\u0131 Telepinus aras\u0131nda yap\u0131lan anla\u015fman\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc, G\u00f6zl\u00fckule&#8217;de bu anla\u015fmay\u0131 yapan \u0130sput Ah\u015fu&#8217;nun \u00e7evresi \u00e7ivi ile yaz\u0131l\u0131, ortas\u0131 Hiyeroglif bir m\u00fchr\u00fc, Hitit kral\u0131 3. Hattu\u015fil&#8217;in kar\u0131s\u0131 Hepa&#8217;ya ait m\u00fch\u00fcr, bir arazi ba\u011f\u0131\u015f\u0131 ile ilgili bir \u00e7ivili yaz\u0131l\u0131 Hitit tableti, bir din adam\u0131 tasvir eden kristal bir heykelcik ve Bo\u011fazk\u00f6y surlar\u0131na benzer bir kale kal\u0131nt\u0131lar\u0131 bulunmaktad\u0131r. G\u00f6zl\u00fckule&#8217;de \u00e7\u0131kar\u0131lan eserler Adana M\u00fczesi&#8217;nde sergilenmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>DONUKTA\u015e<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u0130l\u00e7enin, Tekke Mahallesinde bulunan Donukta\u015f \u0130l\u00e7edeki an\u0131tlar\u0131n en eskisi olarak bilinmektedir. Yap\u0131 \u00f6zellikleri ile bir Roma mabedi olmas\u0131 muhtemeldir. Dikd\u00f6rtgen \u015feklinde i\u00e7 i\u00e7e b\u00f6l\u00fcmleri bulunan \u00e7ok eski bir yap\u0131d\u0131r.Tekke Mahallesindedir.<\/p>\n\n\n\n<p>Gayet kal\u0131n d\u0131\u015f duvarlar\u0131n boyu 115 m., yap\u0131n\u0131n geni\u015fli\u011fi d\u0131\u015ftan d\u0131\u015fa 43 m, y\u00fcksekli\u011fi 7 m, kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 6.60 m.dir. Prof. Nezahat Baydur&#8217;un y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc kaz\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndan, bu yap\u0131n\u0131n tap\u0131nak oldu\u011fu anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<br>Donukta\u015f&#8217;\u0131 gezen gezginlerden Sefir Barbaro, 1545 y\u0131llar\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131 eserinde buran\u0131n bir saray oldu\u011funu yazar, Hollanda&#8217;n\u0131n Tarsus Konsolosu Barker, 1835&#8217;de yazd\u0131\u011f\u0131 &#8220;Kilikya&#8221; adl\u0131 eserinde &#8220;Donukta\u015f bir kral ailesi mezar\u0131d\u0131r. Fakat Serdanapol&#8217;\u0131n mezar\u0131 de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Serdanpol Ninova&#8217;da yak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.&#8221; Demektedir. Donukta\u015f baz\u0131 kitaplarda da Jupiter Mabeti olarak ge\u00e7mektedir.<br>Bir efsaneye g\u00f6re Donukta\u015f bir h\u00fck\u00fcmdar\u0131n saray\u0131 olup G\u00f6zl\u00fckule \u00fczerindeymi\u015f, H\u00fck\u00fcmdar burada k\u0131z\u0131 ile ya\u015farm\u0131\u015f, zaman\u0131n peygamberi bu h\u00fck\u00fcmdara dar\u0131larak saray\u0131na tekme vurmu\u015f. Saray ters d\u00f6nerek yuvarlanm\u0131\u015f ve bug\u00fcn bulundu\u011fu yere d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f.<br><strong>ESHAB-I&nbsp; KEHF<\/strong><br><br>Tarsus&#8217;un kuzeybat\u0131s\u0131nda 14 km. uzakl\u0131kta Dedeler Mahallesindedir. Kuran-\u0131 Kerim&#8217;de Kehf Suresinde s\u00f6z\u00fc edilen bu ma\u011fara M\u00fcsl\u00fcman ve H\u0131ristiyanlarca kutsal say\u0131l\u0131r. Ma\u011faraya 15 basamakl\u0131 merdivenle inilir.<br><br>Eshab-\u0131 Kehf Ma\u011faras\u0131na ait bir efsane halk aras\u0131nda anlat\u0131l\u0131r; &#8220;Mitolojik tanr\u0131lara inan\u0131\u015f\u0131n, g\u00fcc\u00fcn\u00fc kaybetti\u011fi d\u00f6nemlerde, tek Tanr\u0131ya inand\u0131klar\u0131 i\u00e7in eziyet edilmekten ka\u00e7an H\u0131ristiyan dinine mensup Yemliha, Mekseline, Mislina, Mernu\u015f, Sazenu\u015f, Tebernu\u015f ve Kefe\u015ftetayu\u015f ad\u0131nda yedi gen\u00e7, Putperestli\u011fe d\u00f6nmeyi kabul etmediklerinden Rum H\u00fck\u00fcmdar Dakyanus&#8217;un huzuruna \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015flar. Bu h\u00fck\u00fcmdar, Putperestlik dinine ba\u011fl\u0131 kalmalar\u0131n\u0131, aksi takdirde kendilerini \u00f6ld\u00fcrtece\u011fini s\u00f6yleyerek birka\u00e7 g\u00fcnl\u00fck zaman vermi\u015f. K\u00f6pekleri K\u0131tmir ile birlikte bu yedi gen\u00e7 \u00f6l\u00fcmden kurtulmak i\u00e7in verilen s\u00fcreden faydalanarak ka\u00e7m\u0131\u015flar ve bu ma\u011faraya s\u0131\u011f\u0131nm\u0131\u015flar. Allah taraf\u0131ndan kendilerine 300 y\u0131l s\u00fcre bir uyku verilmi\u015ftir. \u0130lk uyanan, yiyecek almak i\u00e7in kente gider ama, elinde bulunan zaman\u0131 ge\u00e7mi\u015f para y\u00fcz\u00fcnden yakalan\u0131r. Yakalayan paray\u0131 nerede buldu\u011funu ve oraya g\u00f6t\u00fcr\u00fclmesini ister. O da yaln\u0131z olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 yedi arkada\u015f\u0131yla beraber ma\u011farada kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yler. Onunla birlikte ma\u011faraya geldi\u011finde yedi yavru ku\u015fun t\u00fcnedi\u011fi bir yuvadan ba\u015fka bir \u015fey g\u00f6rmemi\u015ftir. Bu nedenle buras\u0131 Yedi Uyurlar Ma\u011faras\u0131 diye de an\u0131l\u0131r.&#8221;<br><br>Halk aras\u0131nda ziyaret da\u011f\u0131 olarak bilinen da\u011f, konik bi\u00e7imi ve topografik g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc itibariyle do\u011fal bir \u00f6zellik arz eder. Ma\u011fara 300 m2 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde 10 m y\u00fcksekli\u011findedir. Ma\u011faran\u0131n i\u00e7inde 3 t\u00fcnel mevcuttur. Eshab-\u0131 Kehf Ma\u011faras\u0131n\u0131n yan\u0131na Osmanl\u0131 Padi\u015fah\u0131 Abdulaziz taraf\u0131ndan 1873 y\u0131l\u0131nda bir mescit yapt\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<br><br><strong>ALTINDAN GE\u00c7ME (ROMA HAMAMI)<\/strong><br><br>Roma \u0130mparatorluk \u00e7a\u011f\u0131ndan kalma, Tarsus&#8217;un g\u00f6rkemli yap\u0131lar\u0131ndan olan Hamam kal\u0131nt\u0131s\u0131 \u0130l\u00e7e merkezinde olup, Eski Cami&#8217;nin 50 m kuzeyinde yer almaktad\u0131r. Hamam kal\u0131n Horasan tabakalar\u0131, moloz ta\u015flardan ve tu\u011flalardan yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Kal\u0131n duvar\u0131n i\u00e7inde yer yer baca ve havaland\u0131rma k\u00fcnkleri ve duvar i\u00e7inde tu\u011fladan k\u00f6r kemerler mevcuttur. Hamam\u0131n do\u011fusundaki duvarlar k\u0131smen sa\u011flam olarak kalm\u0131\u015f ve \u00fcst\u00fcn\u00fc kubbeyle \u00f6rt\u00fcl\u00fc oldu\u011fu yar\u0131m kalan kubbe ayaklar\u0131ndan anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. M.S. 2-3. yy&#8221;a ait oldu\u011fu tahmin edilen yap\u0131n\u0131n kuzey ve bat\u0131 b\u00f6l\u00fcmleri tamamen y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f, g\u00fcney duvar\u0131nda 3.5 m. geni\u015flikte, 4 m. y\u00fckseklikte delik a\u00e7\u0131lmak suretiyle yol ge\u00e7irilmi\u015ftir. Bu nedenle buraya halk taraf\u0131ndan alt\u0131ndan ge\u00e7me denilmektedir.<br><br><strong>ESK\u0130 HAMAM (\u015eAHMERAN HAMAMI)<\/strong><br><br>Yeni Vak\u0131f \u0130\u015f han\u0131n\u0131n yan\u0131nda, K\u0131z\u0131lmurat Mahallesinde yer almaktad\u0131r.Romal\u0131lardan kalma bir hamam temeli \u00fczerine Ramazano\u011fullar\u0131 taraf\u0131ndan yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenir. Roma d\u00f6neminden kalan hamam Alt\u0131ndan Ge\u00e7me&#8217;nin uzant\u0131s\u0131, Eski Hamam&#8217;\u0131n oldu\u011fu yere kadar uzan\u0131r. Kap\u0131n\u0131n yan\u0131ndaki kitabede H. 1290, M. 1873 y\u0131l\u0131nda onar\u0131m g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc yaz\u0131l\u0131d\u0131r. Mahmut pa\u015fa Vakf\u0131 olarak bilinir. Restore edilerek halk\u0131m\u0131z\u0131n hizmetine sunulmu\u015ftur. Efsanevi Y\u0131lanlar Padi\u015fah\u0131 \u015eahmeran&#8217;\u0131n burada kesildi\u011fine ve kan\u0131n\u0131n bu hamam\u0131n duvarlar\u0131na s\u0131\u00e7rad\u0131\u011f\u0131na inan\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan &#8220;\u015eahmeran Hamam\u0131&#8221; da denir. Plan \u015femas\u0131 d\u00f6rt eyvanl\u0131 tipe giren Eski Hamam, yap\u0131lan de\u011fi\u015fikliklerle eski durumunu kaybetmi\u015f, s\u0131cakl\u0131k ve halvet k\u0131s\u0131mlar\u0131ndan olu\u015fmu\u015ftur.Halk aras\u0131nda \u015fahmeran olarak bilinen yap\u0131, . Hamam, kuzey g\u00fcney arkas\u0131nda olup, dikd\u00f6rtgen plan ihtiva etmektedir. Duvarlar\u0131 moloz ta\u015ftan in\u015fa edilen yap\u0131 genel olarak T\u00fcrk hamam\u0131 \u00f6zelliklerin g\u00f6stermektedir. Soyunma yeri, \u0131l\u0131kl\u0131k, s\u0131cakl\u0131k ve k\u00fclhan b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn \u00fczeri kubbe ile \u00f6rt\u00fcl\u00fcd\u00fcr.Ayr\u0131ca 10 ah\u015fap loca ve ortada sonradan betonla \u00e7evrilmi\u015f bir havuz vard\u0131r.<br><br><strong>KLEOPATRA KAPISI (DEN\u0130Z KAPISI)<\/strong><br><br>Kleopatra Kap\u0131s\u0131, Tarsus&#8217;un giri\u015findedir. Bizans D\u00f6neminde in\u015fa edilen kent surlar\u0131n\u0131n Da\u011f Kap\u0131s\u0131, Adana Kap\u0131s\u0131 ve Deniz Kap\u0131s\u0131 bulunuyordu.<br>Evliya \u00c7elebi Seyahatnamesinde Tarsus&#8217;u anlat\u0131rken bu kap\u0131 i\u00e7in \u0130skele kap\u0131s\u0131 ismini takm\u0131\u015ft\u0131r.Kap\u0131n\u0131n yap\u0131m\u0131nda Horasan harc\u0131 kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Kap\u0131n\u0131n kenar\u0131 at nal\u0131 \u015feklinde ve yerden y\u00fcksekli\u011fi 6.17 m, derinli\u011fi ise 6.18 m. dir. Tarsus&#8217;un 18. Y\u00fczy\u0131l sonlar\u0131na kadar olduk\u00e7a sa\u011flam \u00fc\u00e7 kap\u0131l\u0131 surlar\u0131, 1835 y\u0131l\u0131nda M\u0131s\u0131rl\u0131 \u0130brahim Pa\u015fa taraf\u0131ndan y\u0131kt\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve sadece iki ayak \u00fczerinde tek kemerli deniz kap\u0131s\u0131 kalm\u0131\u015ft\u0131r.<br><br>M\u0131s\u0131r Krali\u00e7esi Kleopatra&#8217;n\u0131n sevgilisi Romal\u0131 General Antonius ile Tarsus&#8217;da bulu\u015fmak \u00fczere geldiklerinde, o zaman\u0131n liman\u0131 olan G\u00f6zl\u00fc Kule&#8217;de b\u00fcy\u00fck bir t\u00f6renle kar\u015f\u0131lanm\u0131\u015flar ve Deniz Kap\u0131s\u0131ndan \u015fehre geldi\u011fi s\u00f6ylenir. Bu nedenle Deniz Kap\u0131s\u0131na Kleopatra Kap\u0131s\u0131 da denir<br><br><strong>ONUR YAZITI (YEN\u0130 HAMAM)<\/strong><br><br>Yeni Hamam \u0130l\u00e7emiz Merkezinde Ulu Camiinin yan\u0131nda yer almaktad\u0131r. Hamam\u0131n giri\u015f kap\u0131s\u0131 \u00fczerindeki kitabeden 1785 tarihinde yap\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011fu belirtilmektedir. Bu kitabenin onar\u0131m sonras\u0131 konuldu\u011fu san\u0131lmaktad\u0131r. Hamam klasik T\u00fcrk hamamlar\u0131n\u0131n \u00f6zelli\u011fini ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Hamamda soyunma, \u0131l\u0131kl\u0131k, s\u0131cakl\u0131k k\u00fclhan olmak \u00fczere d\u00f6rt b\u00f6l\u00fcm mevcuttur. Soyunma yeri be\u015fik tonozla, \u0131l\u0131kl\u0131k ve s\u0131cakl\u0131k b\u00f6l\u00fcm\u00fc kubbe ile \u00f6rt\u00fcl\u00fcd\u00fcr. Sekizgen planl\u0131 s\u0131cakl\u0131k k\u0131sm\u0131nda d\u00f6rt yanda eyvanlar ve bunlar aras\u0131nda halvet odalar\u0131 bulunmaktad\u0131r.<br><br>Yeni Hamam&#8217;\u0131n duvar\u0131nda bulunmakta olan bu yaz\u0131t 1982 y\u0131l\u0131nda yerinden \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131p \u015fimdiki yeri olan Kleopatra Kap\u0131s\u0131n\u0131n kuzeyine yerle\u015ftirilmi\u015ftir. Boyu 1.45 m. eni 0.52 m.dir. Romal\u0131lar zaman\u0131nda bir heykelin kaidesi olarak kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00dczerindeki yaz\u0131t\u0131n T\u00fcrk\u00e7e \u00e7evirisi \u015f\u00f6yledir.<br><br>&#8220;Bu heykel imparatorluk tap\u0131na\u011f\u0131n\u0131n koruyuculu\u011funu iki kez yapmak, gerek kent, gerekse Kilikya eyalet y\u00f6netiminde baz\u0131 sivil ve resmi i\u015flerde \u00f6zel sorumluluk ve yetkilere sahip olmak ve ba\u011f\u0131ms\u0131z eyalet meclisi kurmak gibi pek \u00e7ok ve se\u00e7kin ayr\u0131cal\u0131klarla onurland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bulunan Kilikya, \u0130saura ve Lycaonia eyaletlerine ba\u015fkanl\u0131k eden, en b\u00fcy\u00fck, en g\u00fczel ve en \u00f6nde gelen ba\u015fkent olan Severus Alexander&#8217;in Septimus Severus&#8217;un Caracalla&#8217;n\u0131n ve Handrianus&#8217;un kenti Tarsus taraf\u0131ndan dindar ve talihli efendimiz imparator Marcus Aurelius Severus Alexander&#8217;in esenli\u011fi i\u00e7in dikilmi\u015ftir.&#8221; Yaz\u0131t,Severus Alexander&#8217;in imparator oldu\u011fu y\u0131llar aras\u0131nda yani \u0130S 222-235 y\u0131llar\u0131na tarihlenmi\u015ftir.<br><br><strong>JUST\u0130N\u0130AUS K\u00d6PR\u00dcS\u00dc (BA\u00c7 K\u00d6PR\u00dcS\u00dc)<\/strong><br><br>Modern Tarsus kentinin do\u011fusunda bulunan Justiniaus k\u00f6pr\u00fcs\u00fcne halk taraf\u0131ndan eskiden \u015fehre giri\u015fte al\u0131nan Bac Vergisinden dolay\u0131 Bac K\u00f6pr\u00fcs\u00fc denilmektedir.<br>Adana-Ankara karayolunun Tarsus giri\u015finde ve kuzeyindedir. Berdan (Tarsus) \u00c7ay\u0131 \u00fczerindeki k\u00f6pr\u00fc, \u0130.S.VI. y\u00fczy\u0131lda Bizans \u0130mparatoru Justiniaus (\u0130.\u00d6.527-566) taraf\u0131ndan yapt\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Birka\u00e7 kez ve en son olarak 1978 y\u0131l\u0131nda restore edilmi\u015ftir.<br><br>Eski d\u00f6nemlerde k\u00f6pr\u00fcden ge\u00e7me paral\u0131 oldu\u011fundan bu k\u00f6pr\u00fcye vergi anlam\u0131na gelen Bac ad\u0131 verilmi\u015ftir.<br><br><strong>MAKAM-I \u015eER\u0130F CAM\u0130\u0130 VE DANYAL PEYGAMBER KABR\u0130<\/strong><br><br>Bu cami&#8217;nin i\u00e7inde Danyal Peygamberin makam\u0131n\u0131n bulunmas\u0131ndan dolay\u0131 Makam-\u0131 \u015eerif Camii olarak da an\u0131lmaktad\u0131r. Bulundu\u011fu mahalleye ismini vermi\u015f olan Makam Camii , bug\u00fcn m\u00fcze binas\u0131 olarak kullan\u0131lan Kubat Pa\u015fa Medresesi&#8217;nin 10-15 m kuzeybat\u0131s\u0131nda yer alan ana mekan\u0131 dikd\u00f6rtgen planl\u0131, tonozlu ve kemerlidir.<br><br>Makam-\u0131 \u015eerif Camii merkezinde 1857 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Yeni bir b\u00f6l\u00fcm de eklenmi\u015ftir .Yeni yap\u0131dan eski k\u0131sma \u00fc\u00e7 kap\u0131 a\u00e7\u0131lmakta ve \u00fc\u00e7 basamakla ana makama inilmektedir. Buras\u0131 bas\u0131k bir kubbe ile \u00f6rt\u00fcl\u00fcd\u00fcr. Mihrab\u0131 d\u00fcz ve sadedir. Do\u011fusunda Danyal Peygamberin kabri yer almaktad\u0131r. Bu nedenle camiye &#8220;Makam Camii&#8221; ad\u0131 verilmi\u015ftir. Danyal Peygamber 2. Babil Kral\u0131 Nebukadnesar (\u0130.\u00d6. 605-562) zaman\u0131nda ya\u015fam\u0131\u015f, Yahudileri Babil esaretinden ilmi ve kehanetleriyle kurtarm\u0131\u015f bir peygamberdir.Rivayete g\u00f6re Babil Kral\u0131 r\u00fcyas\u0131nda \u0130srailo\u011fullar\u0131ndan Gelecek bir erkek \u00e7ocu\u011fun kendi taht\u0131n\u0131 sarsaca\u011f\u0131n\u0131 bildirmesi \u00fczerine \u0130srailo\u011fullar\u0131ndan do\u011fan erkek \u00e7ocuklar\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesini emretmi\u015ftir. Bu nedenle Danyal Peygamber do\u011funca onu da\u011f ba\u015f\u0131nda bir ma\u011faraya b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r. Ma\u011farada bir erkek ve bir di\u015fi aslan himayesinde b\u00fcy\u00fcyen Danyal, delikanl\u0131 olunca kavmi aras\u0131na kar\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.<br><br>Bir k\u0131tl\u0131k senesinde Tarsus&#8217;a davet edilen Danyal Peygamber&#8217;in Tarsus&#8217;a gelmesiyle birlikte bolluk olmu\u015f. Bu nedenle Danyal Peygamber Babil&#8217;e geri g\u00f6nderilmemi\u015f, \u00f6l\u00fcnce de Tarsus&#8217;ta \u015fimdiki Makam Camiinin bulundu\u011fu yere g\u00f6m\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Hc.17. y\u0131l\u0131nda Hz. \u00d6mer devrinde Tarsus fethedilince, Danyal Peygamberin mezar\u0131 a\u00e7t\u0131r\u0131lm\u0131\u015f burada b\u00fcy\u00fck bir lahit i\u00e7erisinde alt\u0131n iplikle dokunmu\u015f kuma\u015fa sar\u0131l\u0131 ayet uzun boylu bir ceset g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ba\u015f\u0131ndan ge\u00e7en maceralar\u0131n sembol\u00fc olarak parma\u011f\u0131ndaki y\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcn ta\u015f\u0131na biri erkek olan iki aslan\u0131n aras\u0131nda gen\u00e7 bir \u00e7ocuk,di\u015fi aslan onu yal\u0131yor \u015feklinde i\u015flenmi\u015ftir. Cesedin Yahudiler taraf\u0131ndan \u00e7al\u0131nmamas\u0131 i\u00e7in, Hz. \u00d6mer&#8217;in emri \u00fczerine \u00f6nceki yerine gayet derince defnettirilip \u00fczerinden de Berdan Nehrinden gelen ufak bir \u00e7ay\u0131n suyunu kabrin \u00fczerinden ge\u00e7ecek \u015fekilde ak\u0131t\u0131p hi\u00e7 kimsenin kabre el s\u00fcrmeyece\u011fi \u015feklinde emniyete al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Nitekim caminin son tamirat\u0131 s\u0131ras\u0131nda \u00e7ok derinlerde caminin arka ve alt k\u0131sm\u0131nda suyun giri\u015f yerinde gayet kal\u0131n ve gayet muntazam mazgal demirleri \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Danyal Peygamberin cesedi, bu mazgallardan ge\u00e7en suyun \u00e7ok a\u015fa\u011f\u0131s\u0131ndad\u0131r.<br><br><strong>ULU CAM\u0130 (CAM\u0130-\u0130 NUR)<\/strong><br><br>Cami-i Nur ad\u0131yla an\u0131lan ve bulundu\u011fu semte de Cami-Nur ismini veren bu cami, Tarsus merkezinde yer alan T\u00fcrk-\u0130slam sanat\u0131n\u0131n \u00f6nde gelen eseridir.1579 y\u0131l\u0131nda Ramazano\u011fullar\u0131ndan Piri Pa\u015fan\u0131n o\u011flu \u0130brahim Bey taraf\u0131ndan yapt\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.Sel\u00e7uk-Osmanl\u0131 \u00fcslubunda tek \u015ferefeli minaresi olan camii yap\u0131m\u0131nda&nbsp; t\u00fcm\u00fcyle kesme ta\u015f kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 47X13 m. boyutlar\u0131nda dikd\u00f6rtgen plana sahip caminin i\u00e7 avlusuna 10 m. y\u00fcksekli\u011finde, 7.20 m. geni\u015fli\u011finde olup, do\u011fu, kuzey ve bat\u0131 b\u00f6l\u00fcmlerini kapsayan 14 mermer s\u00fctunun ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 revak vard\u0131r.Avlu ta\u015f levhalarla kapl\u0131 olup, ortada (H.1323) tarihli onar\u0131m kitabesi bulunan bir \u015fad\u0131rvan\u0131 mevcuttur. Camiye kuzey y\u00f6n\u00fcnden abidevi portalla girilir. Bu portal Meml\u00fck mimar\u0131 \u00f6zelliklerini ta\u015f\u0131yan siyah beyaz mermerlerle s\u00fcsl\u00fcd\u00fcr. Son cemaat yeri, do\u011fu- bat\u0131 do\u011frultusunda 14 adet baklava dilimli s\u00fctunlar\u0131n ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 orijinal kiremitlerle \u00f6rt\u00fcl\u00fc 16 kubbeden revakl\u0131 ve 5 kap\u0131l\u0131 avlu yer al\u0131r. Caminin i\u00e7 mekan s\u00fctunlar\u0131 &#8220;\u0130ran Kemeri&#8221; ad\u0131 verilen yar\u0131 sivri kemerlerle birbirine ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Caminin minber, mihrap ve m\u00fcezzin mahfili mermerden yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<br><br>Caminin do\u011fu b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde ayr\u0131 mekanda Hazreti \u015eit ve Lokman peygamberlerin makamlar\u0131 ve Abbasi Halifesi olan ve Pozant\u0131&#8217;da 833 (H.218) y\u0131l\u0131nda \u00f6len Me&#8217;mun&#8217;un kabri bulunmaktad\u0131r.<br>Cami Adana K\u00fclt\u00fcr ve Tabiat Varl\u0131klar\u0131n\u0131 Koruma Kurulunun 01.11.1990 g\u00fcn ve 696 say\u0131l\u0131 karar\u0131 ile tescil edilmi\u015ftir.<br><strong><br>TARSUS \u015eELALES\u0130 VE ROMA MEZARLARI<\/strong><br><br>Tarsus \u0130l\u00e7e Merkezinin kuzeyinde Berdan (Kydnos) \u00c7ay&#8217;\u0131 \u00fczerindedir. Berdan nehrinin bu b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde nehir suyu 4-5 metrelik bir y\u00fckseklikten d\u00f6k\u00fclerek \u015felale meydana getirmektedir. Romal\u0131lar d\u00f6neminde \u015felalenin bulundu\u011fu alan nekropol (mezarl\u0131k) olarak kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u015eelalenin bulundu\u011fu alanda konalemera yap\u0131ya sahip kayalara oyularak yap\u0131lm\u0131\u015f mezarlar nehrin ak\u0131\u015f y\u00fckseltisi alt\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131ndan sonra olduk\u00e7a tahrip olmu\u015f durumdad\u0131r.<br><br><strong>CUMHUR\u0130YET ALANI ANT\u0130K KENT\u0130<\/strong><br><br>Tarsus \u0130l\u00e7esi Merkezinde \u00e7ok katl\u0131 otopark projesi temel hafriyat \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 esnas\u0131nda zemin seviyesinin 5 m. alt\u0131nda antik bir yola tesad\u00fcf edilmi\u015ftir. 68 m.lik b\u00f6l\u00fcm\u00fc ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lan yolun geni\u015fli\u011fi 7 m. olup, poligonal teknikte bazalt ta\u015ftan in\u015fa edilmi\u015ftir. Yolun alt\u0131nda 1.70 m. y\u00fckseklikte, 70 cm. geni\u015flikte orijinal kanalizasyon sistemi ve tali kanallarla, cadde kenarlar\u0131nda konglemera ta\u015ftan ya\u011fmur sular\u0131n\u0131 toplayan kanallar mevcuttur. Antik yolun sa\u011f taraf\u0131nda s\u00fctunlu stilabot yer almaktad\u0131r. Roma d\u00f6neminde yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tahmin edilen yolun Bizans ve \u0130slami d\u00f6nemlerde de kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalardan anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<br><br><strong>ANT\u0130K MEZAR KALINTISI<\/strong><br><br>Tarsus \u0130l\u00e7esi, Caminur Mahallesi, 305 ada, 21 parsel \u00fczerinde yap\u0131lan Emniyet Saray\u0131n\u0131n temel atma hafriyat esnas\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan kesme kire\u00e7 ta\u015f\u0131ndan in\u015fa edilen an\u0131t mezar\u0131n g\u00fcneyinde bir giri\u015f kap\u0131s\u0131n\u0131n bulundu\u011fu, giri\u015fin her iki yan\u0131nda birer kilinesi bulunan bir oda ile ba\u011flant\u0131l\u0131 ikinci bir odan\u0131n bulundu\u011fu g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u00dcst b\u00f6l\u00fcm ikinci katta, orta zemine a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131 olan ve yanlarda kilineler bulunan bir mekan ve bu mekan\u0131n kuzeyinde y\u00fcksek kilineli bir mekan\u0131n daha mevcut oldu\u011fu tespit edilmi\u015ftir. M\u00fcze M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnce y\u00fcr\u00fct\u00fclen \u00e7al\u0131\u015fmalar sonucunda mezar i\u00e7inde bulunan pi\u015fmi\u015f toprak lahitler ve di\u011fer buluntular M\u00fcze M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne ta\u015f\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<br><br><strong>ROMA YAPI KALINTISI<\/strong><br><br>Tarsus \u0130l\u00e7esi Merkezi, Eski \u00d6merli Mahallesi, 875 ada, 101 parselde Milli E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131nca yapt\u0131r\u0131lmak istenen Barbaros Hayrettin Lisesi in\u015faat\u0131 hafriyat \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 s\u0131ras\u0131nda zeminden 3.30 m. alt seviyede a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kan, Roma d\u00f6neminde yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 belirlenen yap\u0131 kal\u0131nt\u0131s\u0131 dikd\u00f6rtgen planl\u0131 olup, be\u015fik tonozludur.Kesme kalker ta\u015f\u0131ndan yap\u0131lma, s\u0131val\u0131, do\u011fu bat\u0131 ekseninde olan koridorun uzunlu\u011fu 37.13 m. geni\u015fli\u011fi 3.30 m. dir. Do\u011fu bat\u0131 do\u011frultusunda uzanan koridorun kuzey cephesinde 8 kap\u0131 a\u00e7\u0131t\u0131, g\u00fcney cephesinde ise kaz\u0131 sonucu a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131lan bir merdiven giri\u015fi, binaya giri\u015fi sa\u011flayan ve i\u00e7i temizlenen, duvarlar\u0131 freskli, zemini mozaikli oda ve 3 kap\u0131 a\u00e7\u0131t\u0131 bulunmaktad\u0131r. Do\u011fu cephede de kemerli bir kap\u0131 a\u00e7\u0131t\u0131 bulunmaktad\u0131r. Roma yap\u0131s\u0131 Adana K\u00fclt\u00fcr ve Tabiat Varl\u0131klar\u0131n\u0131 Koruma Kurulunun 19.01.1998 g\u00fcn ve 2951 say\u0131l\u0131 karar\u0131 ile tescil edilmi\u015f ve koruma alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<br><br><strong>B\u0130LAL-\u0130 HABE\u015e MAKAMI VE MESC\u0130D\u0130<\/strong><br><br>Bilal-i Habe\u015fi Makam\u0131 ve Mescidi, Ulu Caminin g\u00fcneybat\u0131 taraf\u0131nda bulunmaktad\u0131r. Peygamberimiz Hz.Muhammed (S.A.V.)&#8217; in m\u00fcezzini olan Bilal-i Habe\u015fi&#8217;nin Hz. \u00d6mer zaman\u0131nda feth edilen yerleri ziyareti esnas\u0131nda Tarsus&#8217;a geldi\u011fi, K\u0131rkka\u015f\u0131k denilen yerde, yani \u015fimdiki makam\u0131 ve mescidi bulunan yerde ezan okuyup, namaz k\u0131ld\u0131rd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in 7. Y\u00fczy\u0131lda makam\u0131, 16.y\u00fczy\u0131lda da mescidi in\u015fa edilmi\u015ftir. Mescid kara planl\u0131 olup, \u00fcst\u00fc b\u00fcy\u00fck bir kubbeyle \u00f6rt\u00fcl\u00fcd\u00fcr. \u00dc\u00e7 b\u00f6l\u00fcml\u00fc, \u00fc\u00e7 kubbeli son cemaat mahalli mevcuttur. \u0130\u00e7eride Bilal-i Habe\u015fi&#8217;ye ait makam k\u0131sm\u0131 vard\u0131r. Ayr\u0131ca mescidin yan\u0131na bir de kuyu in\u015fa ettirilmi\u015ftir. Osmanl\u0131 ar\u015fiv belgelerinde, 1519 tarihinde Bilal-i Habe\u015fi makam\u0131 ad\u0131na bir vakf\u0131n kuruldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<br><br><strong>MENCEK BABA T\u00dcRBES\u0130<\/strong><br><br>Tarsus \u0130l\u00e7esi Merkezi, Tekke Mahallesinde bulunmaktad\u0131r. Nak\u015fibendi \u015eeyhlerinden Mehmet Bey taraf\u0131ndan yapt\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Halk taraf\u0131ndan Mencek Baba diye adland\u0131r\u0131lan t\u00fcrbeye ait kitabe, g\u00fcneydeki giri\u015f kap\u0131s\u0131n\u0131n \u00fczerinde yer al\u0131r.<br><br>Osmanl\u0131 Devleti ar\u015fiv belgelerinde Mencek Zaviyesi (K\u00fc\u00e7\u00fck Tekke) olarak kay\u0131tlara giren yap\u0131n\u0131n, vakfiyesinden anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re \u0130mam Kuseyrizade \u015eeyh Abdullah Mencek taraf\u0131ndan in\u015fa edilmi\u015ftir. Yine ayn\u0131 zat taraf\u0131ndan H.781 (M.1379)&#8217; da vakfiyesi de tanzim edilmi\u015ftir. Vakfiyesinden Orta Asya&#8217;dan ve Do\u011fu T\u00fcrkistan&#8217;dan Anadolu&#8217;ya gelen ve gelecek T\u00fcrklerin u\u011framalar\u0131 ve konaklamalar\u0131 i\u00e7in kurulmu\u015f oldu\u011fu ifade edilmektedir. \u0130\u00e7eride bir mezar sanduka yer almaktad\u0131r. G\u00fcney taraf\u0131nda bir mihrab\u0131 bulunan yap\u0131n\u0131n kubbesinde dekoratif anlamda renkli s\u00fcslemeler g\u00f6r\u00fclmektedir.<br><br><strong>DUATEPE T\u00dcRBES\u0130<\/strong><br><br>Tarsus \u0130l\u00e7esi Merkezi, Kleopatra kap\u0131s\u0131n\u0131n kuzeydo\u011fusunda, G\u00f6zl\u00fckule H\u00f6y\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn bat\u0131 ete\u011finde Karamehmetler \u0130lk\u00f6\u011fretim okulunun bah\u00e7esinde bulunmaktad\u0131r. Osmanl\u0131 Devleti zaman\u0131nda yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tahmin edilen t\u00fcrbe, ta\u015f y\u0131\u011fma avlu i\u00e7erisinde yer almaktad\u0131r. Yap\u0131 kare planlar ve kubbelerden olu\u015fmu\u015f olup, bug\u00fcnk\u00fc durumu bak\u0131ms\u0131z ve harap bir vaziyettedir.<br><br><strong>MEHMET FELAH T\u00dcRBES\u0130<\/strong><br><br>Tarsus \u0130l\u00e7esi Merkezi, Adana Caddesi \u00fczerinde bulunan Demirkap\u0131 Camiinin i\u00e7erisinde yer almaktad\u0131r. T\u00fcrbe Tarsus&#8217;u Ermenilerden alan Halep Saltanat Naibi Harzemli Seyfettin Timur&#8217;un \u015fehit d\u00fc\u015fen kumandan\u0131 Felaho\u011flu Nureddin ad\u0131na Osmanl\u0131 Padi\u015fah\u0131 II. Abdulhamit taraf\u0131ndan (1903 y\u0131l\u0131nda) yapt\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<br><br><strong>KUBAD PA\u015eA MEDRESES\u0130<\/strong><br><br>Tarsus \u0130l\u00e7esi Merkezi. Tabakhane Mahallesinde bulunmaktad\u0131r. 1970 y\u0131l\u0131ndan bu yana Tarsus M\u00fcze binas\u0131 olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r. Yap\u0131 Ramazano\u011fullar\u0131ndan Piri Pa\u015fa&#8217;n\u0131n karde\u015fi Kubad Pa\u015fa taraf\u0131ndan 1553 tarihinde medrese olarak in\u015fa edilmi\u015ftir. Medrese dikd\u00f6rtgen planl\u0131 olup, ortada avlunun etraf\u0131nda 16 oda s\u0131ralanm\u0131\u015ft\u0131r. Orijinalinde iki katl\u0131, tek eyvanl\u0131, a\u00e7\u0131k avlulu medreseler grubundand\u0131r. 1970 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan onar\u0131mlarda orijinal \u015feklini b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde kaybetmi\u015ftir. Tamamen kesme ta\u015ftan yap\u0131lan medresenin giri\u015fi bat\u0131dan g\u00f6rkemli, s\u00fcslemeli, Sel\u00e7uklu stilinde orijinal bir kap\u0131dan sa\u011flanmaktad\u0131r. Medrese odalar\u0131n\u0131n tavanlar\u0131 tonozlu olup, odalarda birer ocak bulunmaktad\u0131r.<br><br><strong>KIRKKA\u015eIK BEDESTEN\u0130<br><\/strong>Her d\u00f6nem hareketli bir ticari ve siyasi merkez olan ve k\u00fclt\u00fcrlerin kesi\u015fme noktas\u0131nda bulunan Tarsus\u2019un en \u00f6nemli tarihi yap\u0131lar\u0131ndan biri de K\u0131rkka\u015f\u0131k Bedesteni\u2019dir.<\/p>\n\n\n\n<p>Ramazano\u011fullar\u0131 Beyli\u011finden Piri Pa\u015fa\u2019n\u0131n o\u011flu \u0130brahim Bey taraf\u0131ndan 1579\u2019da yapt\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olan K\u0131rkka\u015f\u0131k Bedesteni, ilk d\u00f6nemlerde imarethane (A\u015fevi) ve medrese olarak kullan\u0131lm\u0131\u015fsa da, cumhuriyetten sonra kapal\u0131 \u00e7ar\u015f\u0131 olarak i\u015flev g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ge\u00e7mi\u015fte Beyaz \u00c7ar\u015f\u0131 olarak da bilinen K\u0131rkka\u015f\u0131k Bedesteni, dikd\u00f6rtgen plana sahiptir. Bedesten ad\u0131n\u0131, yap\u0131n\u0131n d\u0131\u015f cephesinde bulunan ka\u015f\u0131k s\u00fcslemelerinden almaktad\u0131r. Kesme ta\u015ftan in\u015fa edil<strong><\/strong>en binaya bat\u0131 ve do\u011fu y\u00f6n\u00fcndeki iki kap\u0131dan girilebilmektedir. \u0130\u00e7erisinde 21 oda bulunan yap\u0131 7 kubbeden olu\u015fmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca, i\u00e7erden iki merdivenle \u00e7\u0131k\u0131lan iki kule oda ve bat\u0131 y\u00f6n\u00fcnde d\u0131\u015f cephedeki iki oda ile birlikte oda say\u0131s\u0131 25\u2019tir.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00fclkiyeti, Vak\u0131flar B\u00f6lge M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne ait olan K\u0131rkka\u015f\u0131k Bedesteni, Tarsus Belediyesi taraf\u0131ndan kiralanarak 2004 y\u0131l\u0131nda restore ettirilmi\u015ftir. K\u0131rkka\u015f\u0131k Bedesteni, 2005 y\u0131l\u0131nda Tarihi Kentler Birli\u011fi \u201cProje Yar\u0131\u015fma \u00d6d\u00fcl\u00fc\u201d alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Tarsus Belediyesi, 2006 y\u0131l\u0131nda, turizm alan\u0131nda geli\u015fme \u00e7abas\u0131 i\u00e7inde olan kentin hem tan\u0131t\u0131m\u0131nda hem de sosyo-ekonomik ve k\u00fclt\u00fcrel alanlarda katk\u0131 sa\u011flamas\u0131 hedefi do\u011frultusunda bedestenin d\u00fckk\u00e2nlar\u0131n\u0131 i\u015fletmecilere kiralam\u0131\u015ft\u0131r. Bedesten 7 Mart 2007\u2019de yap\u0131lan a\u00e7\u0131l\u0131\u015f t\u00f6reni ile yeniden faaliyete ge\u00e7mi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bedesten i\u00e7erisinde yer alan d\u00fckk\u00e2n ve b\u00fcrolarda, ba\u015fta y\u00f6resel el sanatlar\u0131na ait seramik, ah\u015fap, bak\u0131r, g\u00fcm\u00fc\u015f, deri, dokuma turistik hediyelik \u00fcr\u00fcnler olmak \u00fczere, y\u00f6resel damak tatlar\u0131n\u0131n sunuldu\u011fu yiyecek ve i\u00e7ecekler ile kent tarihini, toplumsal ve k\u00fclt\u00fcrel ya\u015fam\u0131n\u0131n anlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00e7e\u015fitli yay\u0131nlar sergilenmekte ve sat\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>SA\u011eLIKLI MAHALLES\u0130 ANT\u0130K YOLU VE KAPISI<br><\/strong>Sa\u011fl\u0131kl\u0131 Mahallesi Tarsus&#8217;a 15 km. uzakl\u0131kta olup, k\u00f6y\u00fcn yukar\u0131 da\u011fl\u0131k k\u0131sm\u0131nda ana kaya \u00fczerinde ta\u015f levhalarla d\u00f6\u015feli Roma yolu vard\u0131r. Roma yolu y\u00fcksek bir yerde olup, buradan Tarsus ve civar\u0131 sahile kadar g\u00f6r\u00fclebilmektedir. Yolun geni\u015fli\u011fi yakla\u015f\u0131k \u00fc\u00e7 metredir. Ve 3 km. lik k\u0131sm\u0131 sa\u011flam durumdad\u0131r. Yolun her iki taraf\u0131nda bulunan korkuluk duvar\u0131 yol boyunca devam etmektedir. Yol g\u00fczergah\u0131 \u00fczerinde Roma ve Bizans devirlerine ait mezarlar ve yolla ilgili yaz\u0131l\u0131 onar\u0131m kitabeleri bulunmaktad\u0131r. S\u00f6z konusu bu roma yolu \u00fczerinde kemerli bir yap\u0131 vard\u0131r. Bu kap\u0131n\u0131n zafer tak\u0131 ve kilikya s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n ba\u015flang\u0131\u00e7 yeri oldu\u011fu veya s\u0131n\u0131r kap\u0131s\u0131 olarak yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tahmin edilmektedir. Tek s\u0131ra kesme ta\u015ftan yap\u0131lan kap\u0131n\u0131n geni\u015fli\u011fi 8.80 m, y\u00fcksekli\u011fi ise 5.20 m.dir.<br><br><strong>\u00c7AVU\u015eLU MAHALLES\u0130 G\u00d6ZETLEME KULES\u0130<\/strong><br><br>Tarsus-Pozant\u0131 karayolunun 25. km.sinden sa\u011fa d\u00f6n\u00fclerek 7 km stabilize yoldan sonra \u00c7avu\u015flu Mahallesi mevkiindeki g\u00f6zetleme kulesine ula\u015f\u0131l\u0131r. Vadiye hakim bir tepe \u00fczerinde bulunan ve orta\u00e7a\u011fda in\u015faa edilen g\u00f6zetleme kulesi d\u00f6rtgen planl\u0131, duvarlar\u0131 kesme ta\u015ftan yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130ki katl\u0131 olan yap\u0131n\u0131n orta kat ah\u015fap kiri\u015f yerleri g\u00f6r\u00fclmektedir.<br><\/p>\n\n\n\n<p><strong>G\u00dcLEK KALES\u0130<br><br><\/strong>Tarsus\u2019un yakla\u015f\u0131k 60-65 km kuzeyinde yer alan G\u00fclek Mahallesindedir. Bu kale Kilikia Kap\u0131lar\u0131\u2019n\u0131n da 2 km g\u00fcneybat\u0131s\u0131ndad\u0131r. Temelleri Orta \u00c7a\u011f\u2019a kadar giden kale strarejik a\u00e7\u0131dan \u00f6nemli bir noktada yer almaktad\u0131r. Bunu sa\u011flayan neden ise buran\u0131n giri\u015f \u00fccreti al\u0131nan bir yer olmas\u0131 ve Tarsus\u2019a giden yol \u00fczerinde bulunmas\u0131ndan kaynaklanmaktad\u0131r. Mimari plan, ta\u015f i\u015f\u00e7ili\u011fi ve y\u00fczey buluntular\u0131na g\u00f6re kalenin farkl\u0131 d\u00f6nemlerde iskan g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bir s\u00fcre aristokratlar\u0131n himayesinde idare edilen kalenin, 1198-1199 ta\u00e7 giyme listesinde&nbsp; G\u00fclek\u2019in Lordu olarak&nbsp; Smbat\u2019\u0131n ad\u0131 ge\u00e7mektedir. 1838-1939 \u2018da \u0130brahim Pa\u015fa Osmanl\u0131 y\u00f6netimine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 isyanda bu yerle\u015fimi k\u0131sa bir s\u00fcre i\u015fgal etmi\u015ftir. Kalenin kuzey ve bat\u0131 duvarlar\u0131ndaki&nbsp; i\u015f\u00e7ilik 1830\u2019lu y\u0131llar\u0131n sonlar\u0131nda Pozant\u0131 yak\u0131nlar\u0131ndaki \u0130brahim Pa\u015fa taraf\u0131ndan yapt\u0131r\u0131lan tabyalara benzemektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>Kaleye giri\u015f g\u00fcneydeki kap\u0131dan sa\u011flanmaktad\u0131r. Kuzey ve kuzeydo\u011fusu \u00e7ok dik sarp kayal\u0131klar \u00fczerinde oldu\u011fu i\u00e7in,&nbsp; g\u00fcneyi gibi tahkim edilmemi\u015ftir. G\u00fcney ve bat\u0131s\u0131ndaki sur duvarlar\u0131 rahatl\u0131kla izlenebilmektedir. Yuvarlak veya kare planl\u0131 b\u00fcy\u00fckl\u00fc k\u00fc\u00e7\u00fckl\u00fc kulelerle bu surlar g\u00fc\u00e7lendirilmi\u015ftir. En do\u011fu ucunda bir de sarn\u0131\u00e7 yer almaktad\u0131r. Duvarlar\u0131nda bosajl\u0131 kesme blok ta\u015flar kullan\u0131lan kalenin \u00fczerinde&nbsp; iki yeni yap\u0131 bulunmaktad\u0131r. M\u00fc\u015ftemilat\u0131 i\u00e7erisinde ise giri\u015f kap\u0131s\u0131n\u0131n sa\u011f taraf\u0131nda yer alan yap\u0131 hari\u00e7&nbsp; ayakta kalan mekan pek yoktur.&nbsp; Y\u00fczeyde sar\u0131 ve ye\u015fil renklerde s\u0131rl\u0131 veya s\u0131rs\u0131z seramik par\u00e7alar\u0131 \u00e7ok say\u0131da g\u00f6ze \u00e7arpmaktad\u0131r.<br><br><strong>G\u00dcLEK KARBO\u011eAZI KUVAY\u0130 M\u0130LL\u0130YE ANITI<br><\/strong><br>Pozant\u0131\u2019da mahsur kalan Frans\u0131z kuvvetleri Pozant\u0131\u2019da Kuvayi Milliye milisleri taraf\u0131nda her g\u00fcn taciz edilmekteydiler. Bu nedenle Pozant\u0131\u2019da tutunamayacaklar\u0131n\u0131 anlayan Frans\u0131zlar bir yarma hareketiyle Pozant\u0131\u2019daki ablukan kurtulup Namrun ve G\u00f6zne yaylalar\u0131n\u0131 ge\u00e7erek Mersin\u2019e gitmek istiyorlard\u0131. Bu plan\u0131 25 May\u0131s 1920 tarihinde uygulamaya koyan, ni\u015fan sahibi tabur komutan\u0131 Binba\u015f\u0131 Menil, ordusuyla yola koyulmu\u015f, yolda tesad\u00fcf etti\u011fi Kumcu Veli\u2019yi ve G\u00fclekli Hatice\u2019yi yan\u0131na rehber olarak alm\u0131\u015ft\u0131r. Tekir\u2019e gelen Frans\u0131zlar, \u015foseden ayr\u0131lm\u0131\u015flar, Kumcu Veli\u2019nin \u0131srar\u0131yla Elmal\u0131 bo\u011faz\u0131na do\u011fru, patika yolu takip etmi\u015flerdir. Bu yol Kumcu Veli ve G\u00fclekli Hatice sayesinde Frans\u0131zlar\u0131n \u00f6l\u00fcm yolu olacakt\u0131r. G\u00fclek\u2019e haberi g\u00f6t\u00fcren G\u00fclekli Hatice\u2019dir. Karbo\u011faz\u0131\u2019na giren Frans\u0131zlar art\u0131k \u00f6l\u00fcm bo\u011faz\u0131na girmi\u015flerdir. Bo\u011faz, dik yama\u00e7l\u0131, dar bir deredir. Derenin iki yakas\u0131na on yedi\u015fer ki\u015fi pusuya yatm\u0131\u015f, arkadan gelen on ki\u015fi de d\u00fc\u015fman\u0131n geriye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc engellemi\u015ftir. A\u00e7\u0131lan ate\u015f sonunda d\u00fc\u015fman, can\u0131n\u0131n derdine d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, cephanelerini ve kat\u0131rlar\u0131n\u0131 b\u0131rakarak Teke yaylas\u0131na ve Y\u0131lan ovas\u0131na do\u011fru ka\u00e7maya ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131r. Canl\u0131 kalan Frans\u0131zlar, ertesi g\u00fcn Karaisal\u0131\u2019dan gelen ve Kara Afet lakapl\u0131 Binba\u015f\u0131 Hasan AKINCI\u2019ya teslim olmu\u015flard\u0131r. G\u00fclek\u2019li kahramanlar, ald\u0131klar\u0131 esirleri Gerlez semtine getirmi\u015fler, etli bulgur pilav\u0131 ve ayran ikram\u0131nda bulunmu\u015flard\u0131r. Bu olay\u0131 temsil eden resim bug\u00fcn An\u0131tkabirin Kuvayi Milliye m\u00fczesinde yer alm\u0131\u015ft\u0131r.<br>Karbo\u011faz\u0131 sava\u015f\u0131, \u00c7ukurova\u2019n\u0131n kurtulu\u015funda bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131d\u0131r. Karbo\u011faz\u0131 sava\u015f\u0131 d\u00fcnya sava\u015f tarihinde e\u015fine rastlanmayan bir kahramanl\u0131k destan\u0131d\u0131r. Daha sonra yap\u0131lacak Ankara antla\u015fmas\u0131n\u0131n temelini olu\u015fturur. Karbo\u011faz\u0131\u2019na Kuvayi Milliye an\u0131t\u0131 dikilerek, kahramanlar ve bu zafer \u00f6l\u00fcms\u00fczle\u015ftirilmi\u015ftir.<br><\/p>\n\n\n\n<p><strong>G\u00dcLEK YAZITI (<em>\u0130SKENDER YAZITI<\/em>)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7ukurba\u011f K\u00f6y\u00fc\u2019nden \u00e7\u0131k\u0131p, Sar\u0131\u015f\u0131h Kervansaray\u0131\u2019n\u0131 ge\u00e7ip otobana girdikten sonra gi\u015felerden \u00e7\u0131k\u0131l\u0131p Tekir (Ak\u00e7atekir) yoluna girilir. Sonra sa\u011f taraftaki otobana paralel giden eski yola d\u00f6n\u00fcl\u00fcr. Yaz\u0131t yakla\u015f\u0131k 5 km. uzunlu\u011fundaki&nbsp; yolun sonunda, ana kaya k\u00fctlesinin bat\u0131 ete\u011findedir. S\u00f6z konusu kaya k\u00fctlesinin tepesinde de etraf\u0131 d\u00fczeltilmi\u015f bir \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131 yer almaktad\u0131r. Latince olan bu yaz\u0131tta \u201c \u0130mparator Caesar Marcus Aurelius Antoninus sad\u0131k, mutlu, yenilmez Augustus (Caracalla) bu yolu da\u011flar\u0131 delerek yapt\u0131rd\u0131\u201d yazmaktad\u0131r. Altta yer alan iki sat\u0131r Yunanca yaz\u0131tta ise&nbsp; Kapadokya B\u00f6lgesi ile Kilikya B\u00f6lgesi\u2019nin s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 belirten \u201c Kilikia\u2019n\u0131n S\u0131n\u0131r\u0131\u201d yaz\u0131s\u0131 bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Halk aras\u0131nda&nbsp; \u201c\u0130skender Yaz\u0131t\u0131\u201d olarak bilinen&nbsp; bu yaz\u0131t asl\u0131nda \u0130mparator Caracalla\u2019ya aittir. Pozant\u0131\u2019dan G\u00fclek Bo\u011faz\u0131\u2019na ula\u015fan yolun \u0130.S. 3. y\u00fczy\u0131l ba\u015flar\u0131ndaki Parth seferleri nedeniyle artan do\u011fu seferleri s\u0131ras\u0131nda Tuna boylar\u0131ndaki lejyonlar\u0131 F\u0131rat boylar\u0131na sevkedebilmek amac\u0131yla geni\u015fletilmi\u015f oldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bu durumu destekleyen di\u011fer yaz\u0131tlardan birisi G\u00fclek Bo\u011faz\u0131\u2019n\u0131n hemen kuzeyindeki b\u00f6lgede bulunan iki mil ta\u015f\u0131ndan birinin \u00fczerinde yer almaktad\u0131r. Bu yaz\u0131t\u0131n G\u00fclek Bo\u011faz\u0131\u2019ndan uzakl\u0131\u011f\u0131 15 mil olarak verilmi\u015ftir. \u0130.S. 217 y\u0131l\u0131na tarihlenen bu yaz\u0131t sayesinde G\u00fclek Bo\u011faz\u0131\u2019ndan ge\u00e7en yolun o devirdeki ad\u0131n\u0131n Via Tauri=Toros yolu oldu\u011funu ve \u0130mparator Caracalla\u2019n\u0131n burada ge\u00e7iti geni\u015flettirdi\u011fini \u00f6\u011frenmekteyiz. Yine \u0130mparator Caracalla\u2019ya ait bir \u00e7ok mil ta\u015f\u0131 daha bulunmaktad\u0131r. Bunlardan bir ka\u00e7\u0131 Adana M\u00fczesi\u2019ndedir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0130BRAH\u0130M PA\u015eA T\u00fcrk vezir(Kavala 1789-Kahire 1848)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>M\u0131s\u0131r valisi Mehmet Ali Pa\u015fa\u2019n\u0131n o\u011flu. \u0130stanbul\u2019da \u00f6\u011frenim g\u00f6rd\u00fc. 1805\u2019ten beri M\u0131s\u0131r valisi olan babas\u0131n\u0131n yan\u0131na gitti (1806). Babas\u0131 taraf\u0131ndan g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ordunun ba\u015f\u0131nda Hicaz\u2019a g\u00f6nderildi.(1816) Mekke ve Medine\u2019yi alarak burada dirlik ve d\u00fczeni yeniden kurunca, padi\u015fah taraf\u0131ndan kendisine pa\u015fa \u00fcnvan\u0131 verildi(1817). 1832 y\u0131l\u0131nda Adana\u2019y\u0131, 1833 y\u0131l\u0131nda da K\u00fctahya\u2019y\u0131 ald\u0131 ve ordugah\u0131n\u0131 burada kurdu. Bu y\u0131llarda meydana gelen M\u0131s\u0131r ayaklanmas\u0131n\u0131n uluslararas\u0131 bir kimlik kazanmas\u0131 \u00fczerine yerli ve yabanc\u0131 heyetler K\u00fctahya ile \u0130stanbul aras\u0131nda mekik dokumaya ba\u015flad\u0131lar. Sonu\u00e7ta imzalanan K\u00fctahya Antla\u015fmas\u0131\u2019yla (1833) \u0130brahim Pa\u015fa Adana eyaleti d\u0131\u015f\u0131nda Anadolu\u2019yu bo\u015faltmay\u0131 kabul etti. M\u0131s\u0131r ,Sudan, Hicaz, Filistin, L\u00fcbnan, Suriye eyaletleri babas\u0131na b\u0131rak\u0131ld\u0131. Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin tarihinde yedi eyalet ilk kez bir tek valinin y\u00f6netimine verildi. Antla\u015fmadan sonra \u0130brahim Pa\u015fa, babas\u0131 taraf\u0131ndan Suriye valili\u011fine atand\u0131 ve Mehmet Ali Pa\u015fa ayaklanmas\u0131n\u0131n ilk evresi b\u00f6ylece sona erdi. 1839\u2019da vergilerin art\u0131r\u0131lmas\u0131 gibi \u00e7e\u015fitli sebeplerle Suriye halk\u0131n\u0131n ayaklanmas\u0131yla bu olay\u0131n ikinci evresi ba\u015flad\u0131. \u0130brahim Pa\u015fa sava\u015f\u0131 kazanmas\u0131na ra\u011fmen Suriye\u2019deki ayaklanmalar\u0131 bast\u0131ramad\u0131. Avrupa devletlerinin arabuluculu\u011fu sonunda yeni padi\u015fah Abd\u00fclmecit\u2019in temsilcisi Mustafa Re\u015fit Pa\u015fa ile Mehmet Ali Pa\u015fa aras\u0131nda var\u0131lan anla\u015fmaya g\u00f6re (1840) M\u0131s\u0131r \u2013Sudan valili\u011fi onun soyundan gelenlere b\u0131rak\u0131ld\u0131, buna kar\u015f\u0131l\u0131k olarak \u0130brahim Pa\u015fa Filistin ve Suriye\u2019den \u00e7ekilmeyi kabul etti. Daha sonra Kahire\u2019ye d\u00f6nmesiyle Osmanl\u0131 Devleti a\u00e7\u0131s\u0131ndan M\u0131s\u0131r bunal\u0131m\u0131 sona ermi\u015f oldu. 1848 y\u0131l\u0131nda babas\u0131n\u0131n yerine M\u0131s\u0131r\u2019\u0131n y\u00f6netimini \u00fcstlendi. K\u0131sa bir s\u00fcre sonra da \u00f6ld\u00fc. 1952\u2019de varl\u0131\u011f\u0131na son verilen M\u0131s\u0131r kral hanedan\u0131 onun soyundan gelmedir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0130BRAH\u0130M PA\u015eA TABYALARI (G\u00dcLEK)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u0130brahim Pa\u015fa Tabyalar\u0131 olduk\u00e7a sa\u011flam ve b\u00f6lgemizde say\u0131s\u0131 \u00e7ok az olan Osmanl\u0131 D\u00f6nemi yap\u0131lar\u0131ndand\u0131r. Yakla\u015f\u0131k 1830\u2019lu y\u0131llarda, do\u011fudan gelecek sald\u0131r\u0131lara kar\u015f\u0131 koymak i\u00e7in \u0130brahim Pa\u015fa taraf\u0131ndan yapt\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Tarsus&nbsp; Pozant\u0131 istikametinde otobanda ilerlerken Adana\u2019ya ba\u011fl\u0131 Tekir (Ak\u00e7atekir) Yaylas\u0131 mevkiine gelmeden yolun solundaki y\u00fcksek tepe \u00fczerinde bir yap\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu yap\u0131&nbsp;<em>K\u0131z\u0131l Tabya (B\u00fcy\u00fck veya Fenerli Tabya)<\/em>&nbsp;olarak adland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r.. Burada yer alan di\u011fer tabyalar&nbsp;<em>Yer Tabyalar\u0131 , Armutlu Tabya ve Ak Tabya(Beyaz- K\u00fc\u00e7\u00fck Tabya) \u2018d\u0131r<\/em>. Bunlardan K\u0131z\u0131l Tabya , Ak Tabya ile kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak iki y\u00fcksek tepeye yap\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r ve birbirlerini g\u00f6rmektedirler. Antik d\u00f6nemden beri stratejik konumu olan bu yer bu anlamda G\u00fclek Kalesi ve G\u00fclek Yaz\u0131t\u0131 ile de uyum i\u00e7erisindedir. Bu tabyalardan \u00e7\u0131kar\u0131lan birka\u00e7 top G\u00fclek Kasabas\u0131na nakledilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>KIZIL TABYA<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Yap\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7 katl\u0131 oldu\u011fu tahmin edilmektedir. Alt katlarda havaland\u0131rma a\u00e7\u0131kl\u0131klar\u0131 bulunurken \u00fcst katta ince uzun mazgal pencereleri vard\u0131r. B\u00fct\u00fcn odalar birbirleri ile ba\u011flant\u0131l\u0131 de\u011fildir. Genelde kap\u0131dan i\u00e7eri girildi\u011finde solda i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7en iki oda ve di\u011fer tarafta ayr\u0131 bir oda \u015feklinde mekanlar s\u0131ralanm\u0131\u015ft\u0131r. Malzeme olarak y\u00f6renin ta\u015f\u0131 kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Az kalker ve konglomera kayal\u0131klar\u0131n kabaca d\u00fczeltilerek aralar\u0131na k\u00fc\u00e7\u00fck ve iri ta\u015flar\u0131n kire\u00e7le kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 sonucunda olu\u015fturulan har\u00e7la yap\u0131lan duvar \u00f6rg\u00fcs\u00fc kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Yap\u0131lar&nbsp; tonozludur. Pencere kemerlerinde baz\u0131 yerlerde tu\u011fla, baz\u0131 yerlerde ta\u015f kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Kalenin temelleri d\u00fc\u015fey pozisyonda ve daha iri, y\u00fczeyi \u00e7entikli ta\u015flarla \u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.&nbsp; Bu tabya Adana il s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7erisinde kal\u0131yor olsa da di\u011ferleriyle b\u00fct\u00fcn olu\u015fturdu\u011fu i\u00e7in kitaba dahil edilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>YER TABYALARI<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>K\u0131z\u0131l Tabya\u2019n\u0131n \u00f6n\u00fcnden ge\u00e7en Elmal\u0131 Deresi\u2019nin alt\u0131ndad\u0131r. Eski Tarsus-Adana karayolunun kenarlar\u0131nda sa\u011fl\u0131 sollu ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak yap\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r. Olduk\u00e7a sa\u011flam olan bu yap\u0131lar\u0131n orman alan\u0131n\u0131n alt\u0131nda kalm\u0131\u015f olmalar\u0131ndan planlar\u0131 tam olarak anla\u015f\u0131lamamaktad\u0131r. Yine tonozlu ve birbirine ge\u00e7i\u015fli mekanlardan olu\u015fmaktad\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>ARMUTLU TABYA<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Tarsus\u2019tan Pozant\u0131\u2019ya do\u011fru giderken Tekir Yaylas\u0131\u2019na gelmeden sa\u011fa ayr\u0131lan eski yola d\u00f6n\u00fcl\u00fcr. G\u00fclek Yaz\u0131t\u0131\u2019na giderken&nbsp; biraz ilerleyince yolda Beylik Han, Deve Dam\u0131, Arkas\u0131delik Han gibi isimlerle adland\u0131r\u0131lan k\u00fc\u00e7\u00fck bir hana ula\u015f\u0131l\u0131r. Bu han\u0131n kuzeydo\u011fusunda orman arzisi i\u00e7erisinde, rahatl\u0131kla g\u00f6r\u00fclemeyen toprak alt\u0131nda kalm\u0131\u015f yap\u0131 kal\u0131nt\u0131lar\u0131na verilen isimdir. Bu nedenle plan olarak tam izlenememektedir. Ancak b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131 sa\u011flamd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;<strong>BEYAZ TABYA<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Hac\u0131n Da\u011f\u0131 eteklerindedir. K\u0131z\u0131l Tabya ve Yer Tabyalar\u0131 ile birbirini b\u00fct\u00fcnleyen ayn\u0131 aks \u00fczerinde yer alan bir g\u00fczergahtad\u0131r ve bu g\u00fczergah\u0131n yer alt\u0131 t\u00fcneli ile ba\u011flant\u0131l\u0131 oldu\u011fu da s\u00f6ylenmektedir. Buruyu ula\u015fmak i\u00e7in&nbsp; yine G\u00fclek Yaz\u0131t\u0131\u2019na giden eski yolun kenar\u0131nda bulunan Aspava Yaylas\u0131\u2019n\u0131n arkas\u0131nda yer alan orman arazisine girilir ve devam\u0131nda t\u0131rmanarak bu tabyalara ula\u015f\u0131l\u0131r. Giri\u015fi g\u00fcneyde olan bu tabya yuvarlak planl\u0131 ve \u00fc\u00e7 katl\u0131d\u0131r. Bu yap\u0131da y\u00f6renin ta\u015f\u0131ndan, meyilli temeller \u00fczerinde yap\u0131lm\u0131\u015f ve etraf\u0131na hendek a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.Mekan\u0131n ortas\u0131nda bulunan yap\u0131 tamamen y\u0131k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.&nbsp; Alt katta havaland\u0131rma pencereleri, \u00fcst katta g\u00f6zetleme pencereleri ve seyirdim alan\u0131 bulunmaktad\u0131r. Ancak bu pencereler her yerde ayn\u0131 seviyede de\u011fildir.<br><br><strong>SARI\u015eIH HANI<\/strong><br>Sar\u0131\u015f\u0131h Han\u0131, Tarsus \u0130l\u00e7esi, \u00c7ukurba\u011f Mahallesi, Sar\u0131\u015f\u0131h Mahallesi yerle\u015fim alan\u0131n\u0131n bat\u0131s\u0131nda bulunmaktad\u0131r. Han do\u011fu-bat\u0131 eksenli olup, tahminen 30 m. uzunlu\u011funda, 12 m geni\u015fli\u011finde ve 5-6 m y\u00fcksekli\u011findedir. Dikd\u00f6rtgen planl\u0131 han k\u00fc\u00e7\u00fck kesme ta\u015flardan Horasan harc\u0131 ile yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. G\u00fcney cephede yuvarlak tonozlu giri\u015f koridoru bulunmaktad\u0131r. Han\u0131n i\u00e7i yuvarlak tonozludur. Tonozun \u00fcst\u00fc d\u0131\u015ftan beton ile doldurulmu\u015ftur. Yap\u0131n\u0131n muhtemelen beylikler d\u00f6neminde yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 san\u0131lmaktad\u0131r. Han\u0131n yan\u0131nda bir de \u00e7e\u015fme bulunmaktad\u0131r.<br><br><strong>TARSUS \u015eEH\u0130TLER AB\u0130DES\u0130<\/strong><br><br>Tarsus \u0130l\u00e7e Merkezi, Cumhuriyet Caddesi \u00fczerindedir. Tarsus&#8217;un kurtulu\u015funda \u015fehit d\u00fc\u015fenlerin an\u0131s\u0131na, 1955 y\u0131l\u0131nda yapt\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131nda Tarsus&#8217;un \u00e7e\u015fitli yerlerinde \u015fehit olanlar\u0131n naa\u015flar\u0131 al\u0131n\u0131p, bu an\u0131t\u0131n alt\u0131ndaki katakampa konulmu\u015ftur. Adana Koruma Kurulunca tescil edilerek koruma alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<br><br><strong>\u00c7AM ALAN T\u00dcRK \u015eEH\u0130TL\u0130\u011e\u0130<\/strong><br>Tarsus-Ankara E-5 karayolunun 47. km.sindeki \u00c7amalan Mahallesinde \u015fehit d\u00fc\u015fen bir subay ve 29 ere aittir. Adana Koruma Kurulunca tescil edilerek koruma alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<br><strong><br>ESHAB-I KEHF \u015eEH\u0130TL\u0130\u011e\u0130<\/strong><br><br>Tarsus \u00c7aml\u0131yayla karayolunun 20. km.sinde yolun sol taraf\u0131ndad\u0131r. Ula\u015f Mahallesi s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7erisindedir. \u0130\u00e7erisinde 4 adet mezar bulunmaktad\u0131r. \u015eehitlik Sadi AK\u015eAH\u0130N isimli bir hay\u0131rsever taraf\u0131ndan yapt\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Burada yatan \u015fehitlerin Tozkoparan M\u00fcfrezesine mensup olduklar\u0131 s\u00f6ylenmektedir.<br><br><strong>SU KEMER\u0130<\/strong><br><br>Tarsus \u0130l\u00e7e Merkezinin 700-800 m kuzeydo\u011fusunda bulunan Su Kemeri 10X3 m. ebatlar\u0131nda, 12 m. y\u00fcksekli\u011findedir. Yap\u0131n\u0131n i\u00e7i moloz ta\u015flardan har\u00e7 kullan\u0131larak yap\u0131lm\u0131\u015f, y\u00fczeyi ise tu\u011fla ile d\u00fczg\u00fcn bir \u015fekilde in\u015fa edilmi\u015ftir.<br><br><strong>MAHMUT A\u011eA H\u00d6Y\u00dc\u011e\u00dc<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Tarsus- Adana karayolunun sa\u011f taraf\u0131nda Mahmuta\u011fa Mahallesinin biti\u015fi\u011finde bulunmaktad\u0131r. Geni\u015f yayvan h\u00f6y\u00fc\u011f\u00fcn \u00fcst k\u0131sm\u0131 tarla malikince d\u00fczeltilmi\u015f ve tahrip edilmi\u015ftir. H\u00f6y\u00fckte Hitit d\u00f6nemine kadar olan katlar tespit edilmi\u015ftir. H\u00f6y\u00fck Adana Koruma Kurulunca tescil edilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>AL\u0130EFEND\u0130O\u011eLU K\u00d6Y\u00dc H\u00d6Y\u00dc\u011e\u00dc<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Tarsus \u0130l\u00e7e Merkezine ba\u011fl\u0131 Aliefendio\u011flu Mahallesi s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde yer almaktad\u0131r. H\u00f6y\u00fck Adana Koruma Kurulunun 21.10.1992 tarih ve 1311 say\u0131l\u0131 karar\u0131 ile tescil edilmi\u015ftir.<br><br><strong>NACARLI H\u00d6Y\u00dc\u011e\u00dc<\/strong><br><br>Tarsus \u0130l\u00e7esi, Nacarl\u0131 Mahallesi s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde yer almaktad\u0131r. H\u00f6y\u00fck k\u00f6y\u00fcn bat\u0131s\u0131nda y\u00fcksek bir tepelik \u00fczerinde olup, \u00fcst d\u00fczeyde yo\u011fun Roma Bizans d\u00f6nemi seramik kal\u0131nt\u0131lar\u0131 bulunmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca k\u00f6y\u00fcn i\u00e7inde ge\u00e7en dere \u00fczerinde tek kemer g\u00f6ze sahip bir orta\u00e7a\u011f k\u00f6pr\u00fcs\u00fc vard\u0131r. H\u00f6y\u00fck koruma alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<br><br><strong>TEPEK\u00d6Y\u00dc H\u00d6Y\u00dc\u011e\u00dc<\/strong><br><br>Tepek\u00f6y\u00fc s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde bulunan h\u00f6y\u00fck do\u011fal bir tepe \u00fczerinde yer almaktad\u0131r. H\u00f6y\u00fckte su sarn\u0131\u00e7lar\u0131, topra\u011fa g\u00f6m\u00fcl\u00fc pt.k\u00fcpler ve yo\u011fun yap\u0131 malzemeleri bulunmaktad\u0131r. H\u00f6y\u00fck koruma alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<br><br><strong>KAKLIKTA\u015eI NEKROPOL ALANI VE \u00d6RENYER<\/strong>\u0130<br>Kakl\u0131kta\u015f\u0131 Mahallesi s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde vadiden bat\u0131ya y\u00fckselen kaya k\u00fctlesine oyulmu\u015f Roma devrine ait mezarlar toplulu\u011fu bulunmaktad\u0131r. Kaya mezarlar\u0131ndan i\u00e7eri girildi\u011finde geni\u015f mezar odas\u0131 ve ortada dikt\u00f6rtgen \u00e7ukurluk ve mezar odas\u0131n\u0131n yanlar\u0131nda \u00f6l\u00fc hediye ni\u015fleri yer almaktad\u0131r. S\u00f6z konusu nekropol alan\u0131n\u0131n \u00e7evresinde k\u00fc\u00e7\u00fck yerle\u015fim alanlar\u0131 mevcuttur.<br><br><strong>KARAD\u0130KEN K\u00d6Y\u00dc MEZAR ANITI<\/strong><br><br>Karadiken Mahallesinde y\u00fcksek\u00e7e tepe \u00fczerinde d\u0131\u015f\u0131 kesme ta\u015flardan yap\u0131lm\u0131\u015f mezar an\u0131ta M.S.2. nci &#8211; 3.yy. tarihlenmektedir. An\u0131t\u0131n \u00fcst k\u0131sm\u0131 y\u0131k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130\u00e7 \u00f6rg\u00fcs\u00fc ara k\u0131s\u0131m molozlarla doldurulmu\u015ftur.<br><br><strong>BELENK\u00d6Y\u00dc NEKROPOL ALANI VE \u00f6ren yeri<\/strong><br><br>Belen Mahallesi yak\u0131n\u0131nda kire\u00e7 ta\u015f\u0131 kayal\u0131k \u00fczerinde M.S.2 ve 3. yy. Roma devri lahit ve kaya mezarlar\u0131n bulundu\u011fu nekropol alan\u0131 bulunmaktad\u0131r. Yak\u0131n \u00e7evresinde k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u00f6ren yeri mevcuttur.<br><br><strong>KE\u015eB\u00dcK\u00dc NEKROPOL ALANI VE \u00f6ren yeri<\/strong><br><br>Ke\u015fb\u00fck\u00fc Mahallesi s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde anayola giri\u015fin sa\u011f ve solunda M.S. 3-4. yy.a tarihlenebilen geni\u015f bir nekropol alan\u0131 bulunmaktad\u0131r. Nekropol alan\u0131n\u0131n do\u011fusunda tepe d\u00fczl\u00fc\u011f\u00fc \u00fczerinde ayn\u0131 devre tekab\u00fcl eden bina ve su sarn\u0131c\u0131 kal\u0131nt\u0131lar\u0131 yer al\u0131r. En ilgi \u00e7ekici olan\u0131, yolun sol giri\u015findeki kayaya oyulmu\u015f mezarlard\u0131r. Ke\u015fb\u00fck\u00fc k\u00f6y\u00fcn\u00fcn i\u00e7inden ge\u00e7en \u00e7ay\u0131n geldi\u011fi g\u00fczergah i\u00e7inde iki adet mezar ve bir adet k\u00fc\u00e7\u00fck bir kaya tap\u0131na\u011f\u0131 bulunmaktad\u0131r. Tap\u0131na\u011f\u0131n kaya civar\u0131na yaz\u0131lm\u0131\u015f be\u015f sat\u0131r yaz\u0131 mevcuttur.<br><br><strong>\u00c7EVREL\u0130 (MUHAT MAHALLES\u0130 K\u0130L\u0130SE KALINTISI)<\/strong><br><br>Mahalle yak\u0131n\u0131nda bir adet 6-7. yy&#8217;a ait kilise kal\u0131nt\u0131s\u0131 bulunmaktad\u0131r. Kilisenin apsis ve yan duvarlar\u0131n\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc ayakta kalabilmi\u015ftir. Kilisenin duvarlar\u0131 \u00e7ok tahrip olmu\u015f, apsisin arka k\u0131sm\u0131 y\u0131k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<br><strong><br>\u00c7OKAK MAHALLES\u0130 HAN KALINTISI VE \u00f6ren yeri<\/strong><br><br>\u00c7okak Mahallesi s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde Kuzoluk mevkiinde b\u00fcy\u00fck bir han kal\u0131nt\u0131s\u0131 yer almaktad\u0131r. Duvarlar\u0131n\u0131n bir k\u0131sm\u0131 sa\u011flam olarak g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar gelmi\u015ftir. Han kompleksine yak\u0131n kayal\u0131k arazi \u00fczerinde yap\u0131 kal\u0131nt\u0131lar\u0131 bulunmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca bir de \u00e7e\u015fme binas\u0131 mevcuttur.<br><br><strong>TA\u015eKUYU MA\u011eARASI<br><br><\/strong>Tarsus\u2019un yakla\u015f\u0131k 10 km kuzeybat\u0131s\u0131nda yer alan ve 2006 y\u0131l\u0131nda tesad\u00fcfen bulunan Ta\u015fkuyu Ma\u011faras\u0131; Permo-Karbonifer ya\u015fl\u0131 mermerler ile bunlar\u0131 \u00f6rten Miyosen ya\u015fl\u0131 Kire\u00e7ta\u015flar\u0131 dokana\u011f\u0131nda geli\u015fmi\u015ftir. Ma\u011faran\u0131n giri\u015fi deniz seviyesinden 214 metre y\u00fckseklikte ve bilinen toplam uzunlu\u011fu 470 metredir. Y\u00fczeye son derece yak\u0131n bulunan ma\u011farada s\u0131cakl\u0131k 19.5 C -24 C aras\u0131nda ve nisbi nem %77 &#8211; %89 aras\u0131ndad\u0131r.<br><br>Ma\u011fara birbirine ba\u011fl\u0131 galerilerden olu\u015fmaktad\u0131r. Bu galerilerde sark\u0131t, dikit, sutun, duvar ve perde damla ta\u015flar\u0131, \u00f6rt\u00fc damla ta\u015flar\u0131 ve havuzlar\u0131n etkileyici \u00f6rneklerini g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ayr\u0131ca Ta\u015fkuyu Ma\u011faras\u0131 i\u00e7erisinde, \u00fclkemiz ma\u011faralar\u0131nda nadir rastlanan <strong>egzantirikler<\/strong> (ayk\u0131r\u0131 olu\u015fumlar) ve <strong>ma\u011fara incileri <\/strong>bulunmaktad\u0131r.&nbsp;<br><br>Ta\u015fkuyu Ma\u011faras\u0131n\u0131n turizme a\u00e7\u0131lmas\u0131 i\u00e7in Tarsus Belediyesi taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan proje Adana \u00c7evre ve \u015eehircilik M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc Tabiat Varl\u0131klar\u0131n\u0131 Koruma Komisyonunun 13.12.2012 tarih ve 52 say\u0131l\u0131 kurul karar\u0131 ile onaylanm\u0131\u015ft\u0131r. Tarsus\u2019un en \u00e7ok ziyaret edilen kutsal mekanlar\u0131ndan birisi olan Eshab-\u0131 Kehf Ma\u011faras\u0131\u2019n\u0131n yakla\u015f\u0131k 1 km. g\u00fcneybat\u0131s\u0131nda yer alan Ta\u015fkuyu Ma\u011faras\u0131, \u00c7ukurova Kalk\u0131nma Ajans\u0131\u2019n\u0131n da katk\u0131s\u0131yla Tarsus Belediyesi taraf\u0131ndan 26 Aral\u0131k 2014 tarihinde ziyarete a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>NUSRAT MAYIN GEM\u0130S\u0130<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Nusrat May\u0131n Gemisi 3 Eyl\u00fcl 1914&#8217;te \u00c7anakkale&#8217;ye gelmi\u015fti. Almanya&#8217;da \u00f6zel \u015fekilde may\u0131n d\u00f6kme gemisi olarak in\u015fa edilmi\u015f bu tekne dar alanlarda kolayca manevra yapabiliyor ve az su \u00e7ekti\u011finden may\u0131n alanlar\u0131 \u00fczerinde g\u00fcvenle dola\u015fabiliyordu. Ancak Osmanl\u0131 Devleti&#8217;nin mali sorunlar\u0131 ona bo\u011faz\u0131 may\u0131nlayabilmesi i\u00e7in gerekti\u011fi miktarda may\u0131n bulam\u0131yordu. \u00c7anakkale bo\u011faz\u0131nda zaten \u00f6nceden bo\u011faz\u0131 kesecek \u015fekilde d\u00f6\u015fenmi\u015f may\u0131n hatlar\u0131 bulunmaktayd\u0131. Ancak, d\u00fc\u015fman z\u0131rhl\u0131lar\u0131n\u0131n devaml\u0131 \u015fekilde hareketlerinin incelenmesiyle ak\u0131llara hayret verecek bir ger\u00e7ekle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>6 Mart gecesi Cevat Bey, may\u0131n grup komutan\u0131 Haf\u0131z Nazmi Bey&#8217;e &#8220;O\u011flum, diyordu. Sana \u00e7ok \u00f6nemli bir g\u00f6rev veriyorum. Vatan\u0131n selameti bu g\u00f6revin ba\u015far\u0131yla yerine getirilmesine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Yar\u0131n ak\u015fam, Nusrat&#8217;le son 26 may\u0131n\u0131n\u0131 \u015fu g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn karanl\u0131k limanda k\u0131y\u0131ya paralel olarak d\u00f6keceksin. D\u00fc\u015fman hareketinizi se\u00e7er, size sald\u0131r\u0131ya kalk\u0131\u015f\u0131rsa k\u0131y\u0131 toplar\u0131m\u0131z \u00f6nceden ald\u0131klar\u0131 talimata uygun olarak hareket edecek ve sizi himaye ate\u015fiyle koruyacaklar. Kendinizi g\u00f6stermemeye \u00e7aba harcay\u0131n. Allah yard\u0131mc\u0131n\u0131z olsun.&#8221;<\/p>\n\n\n\n<p>Evet. Bu sefer may\u0131nlar\u0131n bo\u011faz\u0131 kesecek \u015fekilde de\u011fil de k\u0131y\u0131ya paralel olarak Karanl\u0131k Liman\u0131na d\u00f6k\u00fclmesi fikri, may\u0131n uzmanlar\u0131n\u0131n ince bir \u00e7al\u0131\u015fmayla ortaya \u00e7\u0131kard\u0131klar\u0131 m\u00fckemmel bir fikirdi. \u00c7\u00fcnk\u00fc d\u00fc\u015fman z\u0131rhl\u0131lar\u0131 bo\u011faza gurup gurup giriyor ve g\u00f6revini tamamlayan grup ikmal yapmak i\u00e7in geriye d\u00f6nerken arkadaki gruplar\u0131n yollar\u0131n\u0131 kesmemek i\u00e7in bo\u011faz\u0131n en geni\u015f yerlerinden biri olan Karanl\u0131k Liman&#8217;da manevra yap\u0131yordu. \u0130\u015fte may\u0131nlar da bu manevra sahas\u0131na k\u0131y\u0131ya paralel ancak manevra hatt\u0131na dik olarak yerle\u015ftirilecekti. Fakat bu i\u015fin sonu her ne kadar b\u00fcy\u00fck bir zaferi getirebilecek olsa da bir o kadar zordu.<\/p>\n\n\n\n<p>Nazmi Bey, ertesi g\u00fcn Nusrat may\u0131n gemisi komutanl\u0131\u011f\u0131 yapacak olan Tophaneli Y\u00fczba\u015f\u0131 Hakk\u0131&#8217;y\u0131 buldu. Her iki subayda \u00e7ok iyi arkada\u015ft\u0131lar. \u0130ki g\u00fcn \u00f6nce kalp krizi ge\u00e7iren Nusrat&#8217;\u0131n gen\u00e7 komutan\u0131 Y\u00fczba\u015f\u0131 Hakk\u0131 Bey, sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in yerine bir ba\u015fkas\u0131n\u0131 g\u00f6revlendirmeyi \u00f6nceden \u00c7anakkale m\u00fcstahkem mevki komutan\u0131 Cevat Bey&#8217;in \u0131srarlar\u0131na ra\u011fmen, sava\u015f\u0131n ve \u00fclkenin sorumlulu\u011funu omuzlar\u0131nda duyarak g\u00f6revi kabul etti.<\/p>\n\n\n\n<p>7 Mart&#8217;\u0131 8&#8217;e ba\u011flayan gece yar\u0131s\u0131 Nusrat demir alarak \u00c7anakkale&#8217;den uzakla\u015ft\u0131. B\u00fct\u00fcn \u0131\u015f\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6nd\u00fcr\u00fcp k\u0131v\u0131lc\u0131m atmas\u0131n diye ocaklar\u0131n\u0131 bast\u0131rm\u0131\u015f, maskeli \u0131\u015f\u0131klar alt\u0131nda rota izleyerek hedefine do\u011fru ilerliyordu. Gemi daha \u00f6nce d\u00f6\u015fenen may\u0131n hatlar\u0131ndan ge\u00e7iyor ve Karanl\u0131k Liman&#8217;a giriyordu. Deniz sakin, hava simsiyah, zifiri karanl\u0131kt\u0131. Uzaklarda dola\u015fan d\u00fc\u015fman devriye gemileri p\u0131r\u0131l p\u0131r\u0131l yanan projekt\u00f6rleri ile suyun y\u00fcz\u00fcn\u00fc ayd\u0131nlatmaktayd\u0131. Bir an, suyun y\u00fcz\u00fcne de\u011fen \u0131\u015f\u0131k silindirler hemen ard\u0131ndan denizi yalayarak, havaya kalk\u0131p yeniden denizin y\u00fczeyinde ba\u015fka bir noktay\u0131 ayd\u0131nlat\u0131p derinlere inmekte ard\u0131ndan yine uzaklara gitmekteydi. Daha yak\u0131nlarda devriyeye \u00e7\u0131km\u0131\u015f d\u00fc\u015fman gemilerinin projekt\u00f6r ve \u0131\u015f\u0131ldaklar\u0131 zaman zaman Nusrat&#8217;in oldu\u011fu k\u0131y\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 noktalamaktayd\u0131. Son kontroller bittikten sonra ilk may\u0131n platforma al\u0131nm\u0131\u015f ve at\u0131\u015f an\u0131 beklenmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Heyecan son haddindeydi. Vatan\u0131n selameti i\u00e7in gerekli olan zafer kilidi, Nusrat&#8217;in elindeydi. Onu mutlaka sessizce yerine b\u0131rakmal\u0131yd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Sonunda Anadolu yakas\u0131ndaki Akyarlara, yeni may\u0131n hatt\u0131n\u0131 haz\u0131rlanaca\u011f\u0131 noktalara geldiler. Teker teker sessizce elinde kalan son 26 eski tip may\u0131n\u0131 suya b\u0131rakmaya ba\u015flad\u0131. Suya d\u00fc\u015fen her may\u0131n belli bir s\u0131ra halinde kendisini as\u0131l\u0131 tutacak a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n gerdi\u011fi teller \u00fczerinde yer almaya ba\u015flad\u0131lar. Birka\u00e7 dakika sonra t\u00fcm may\u0131nlar belirlenen rota do\u011frultusunda d\u00f6k\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc. Makineler tekrar ula\u015fabilecekleri en y\u00fcksek devirde \u00e7ok h\u0131zl\u0131 tempoda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. \u015eimdi en az may\u0131nlar d\u00f6k\u00fcl\u00fc\u015f\u00fc kadar tehlikeli olan geri d\u00f6n\u00fc\u015f yolculu\u011fu ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Daha \u00f6nceki d\u00f6k\u00fclen may\u0131nlar ve d\u00fc\u015fman devriye gemileri Nusrat&#8217;in yolu \u00fczerinde kol geziyordu.<\/p>\n\n\n\n<p>Bir an i\u00e7in Nusrat&#8217;in \u00e7ok yak\u0131n\u0131nda bir karalt\u0131 ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. D\u00fc\u015fman gemisi olmal\u0131yd\u0131 bu. B\u00fcy\u00fck olas\u0131l\u0131kla d\u00fc\u015fman z\u0131rhl\u0131lar\u0131 geri d\u00f6nm\u00fc\u015flerdi ve devriye g\u00f6revine devam etmekteydiler. Ara verdikleri projekt\u00f6rle taramaya yeniden ba\u015flad\u0131klar\u0131 zaman Nusrat&#8217;i g\u00f6recekler ve her \u015fey bitecekti. B\u00fct\u00fcn personelden buz gibi terler bo\u015fan\u0131yordu. Nihayet korktuklar\u0131 ba\u015flar\u0131na geldi ve d\u00fc\u015fman gemisinin projekt\u00f6rleri yand\u0131. Karal\u0131\u011f\u0131 yaran projekt\u00f6r \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 az \u00f6teden, h\u0131zla, \u00fczerlerine do\u011fru, denizi tarayarak geliyordu. I\u015f\u0131k dalgas\u0131 k\u0131y\u0131lar\u0131, dalgalar\u0131 taraya taraya, arada bir durarak, arada bir gerileyerek a\u011f\u0131r a\u011f\u0131r \u00fczerlerine geliyordu. Bu \u0131\u015f\u0131k silindiri \u00f6l\u00fcm k\u0131l\u0131c\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, Nusrat&#8217;in b\u00f6\u011fr\u00fcne saplanacakt\u0131 ki bir mucize ger\u00e7ekle\u015fti.\u00d6l\u00fcm ve \u0131\u015f\u0131k dalgas\u0131n\u0131 i\u00e7ine girmelerine saniye kala, T\u00fcrk k\u0131y\u0131lar\u0131nda yanan projekt\u00f6r bir mucize yaratt\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Bizim k\u0131y\u0131da birden bire yana projekt\u00f6r\u00fcm\u00fcz birka\u00e7 saniye i\u00e7inde, d\u00fc\u015fman projekt\u00f6r\u00fcn\u00fc deniz \u00fcst\u00fcnde yakalad\u0131. \u0130ki projekt\u00f6r \u015fimdi g\u00f6z g\u00f6zeydiler. Ortal\u0131\u011f\u0131 sise yak\u0131n yo\u011fun bir beyazl\u0131k kaplad\u0131. Beklenmedik bu \u0131\u015f\u0131k kavgas\u0131 Nusrat&#8217;e ya\u015fam umudunu geri verdi. \u015eimdi kar\u015f\u0131ya\u015fan iki projekt\u00f6r, iki d\u00fc\u015fman g\u00f6z birbirinden kurtulmak i\u00e7in ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir sava\u015fa ba\u015flad\u0131lar. D\u00fc\u015fman projekt\u00f6r, kurtulmak i\u00e7in yo\u011fun \u00e7aba harc\u0131yor, bir t\u00fcrl\u00fc ba\u015faram\u0131yordu. Nusrat, bu bazen \u00fcst\u00fcnde, bazen yan\u0131nda s\u00fcren \u0131\u015f\u0131k \u00e7arp\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n alt\u0131ndan sessizce s\u0131yr\u0131ld\u0131. Olanca islim \u00fcst\u00fcnde, \u00c7anakkale y\u00f6n\u00fcnde yol almaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Tehlike ge\u00e7mi\u015f verilen g\u00f6rev b\u00fcy\u00fck bir ba\u015far\u0131yla yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Nazmi Bey b\u00fcy\u00fck bir sevin\u00e7le kader arkada\u015f\u0131n\u0131 tebrik etmek istedi. Ancak Hakk\u0131 Bey cevap veremedi. Nusrat may\u0131n gemisinin ba\u015fkomutan\u0131n\u0131n hasta kalbi bu \u0131\u015f\u0131k sava\u015f\u0131ndaki heyecan dayanamam\u0131\u015f, heyecan kas\u0131rgas\u0131 i\u00e7inde duruvermi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu olaydan on g\u00fcn sonra m\u00fcttefik donanmas\u0131 sald\u0131r\u0131ya ge\u00e7mi\u015fti. Sava\u015f tam istedi\u011fi \u015fekilde, kontroll\u00fc olarak devam etmekteydi ki, birden ikmal i\u00e7in geri d\u00f6nen gemilerde b\u00fcy\u00fck patlamalar meydana gelmi\u015fti. Bunlar\u0131n nedeni, 7-8 mart gecesinde d\u00f6k\u00fclm\u00fc\u015f ve bundan sonrada gerek d\u00fc\u015fman pilotlar\u0131n\u0131n fark edemedi\u011fi gerekse 17-18 Mart gecesi may\u0131n gemilerinin yapt\u0131\u011f\u0131 may\u0131n kontrol\u00fcnde bulunamayan Nusrat&#8217;in may\u0131nlar\u0131yd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00fc\u015fman\u0131n y\u00fczen kaleleri birer birer batmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. \u00d6nce Bouve 639 ki\u015filik m\u00fcrettebat\u0131 ile denizin derinliklerine g\u00f6m\u00fcld\u00fc. Bu andan itibaren her \u015fey ters gitmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Bouve&#8217;in batt\u0131\u011f\u0131 yerin yak\u0131n\u0131nda manevra yapmakta olan Inflexible bir may\u0131na \u00e7arp\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 rapor etti ve \u00e7ok tehlikeli bir \u015fekilde yan yatmaya ba\u015flad\u0131 ve \u00fc\u00e7 dakika sonrada Irrestible&#8217;nda yana yatmakta oldu\u011fu ve sancak taraf\u0131ndan may\u0131na \u00e7arp\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildiren ye\u015fil flaman\u0131n sancak seren cundas\u0131nda dalgaland\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Daha sonra da m\u00fcrettebat\u0131 kurtar\u0131lan gemi bo\u011faz\u0131n sular\u0131na g\u00f6m\u00fcld\u00fc.<\/p>\n\n\n\n<p>Muhte\u015fem armada \u00fc\u00e7 b\u00fcy\u00fck gemisini (Irrestible, Ocean, Bouve) kaybetmi\u015f, \u00fc\u00e7 tanesi de (Inflexible, Golva, Suffen) a\u011f\u0131r yaralanm\u0131\u015f \u015fekilde eldeki g\u00fcc\u00fcn \u00fc\u00e7te biri yitirilmi\u015fti. Nusrat&#8217;in yapm\u0131\u015f oldu\u011fu g\u00f6rev tarihi de\u011fi\u015ftirmi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00fcttefik donanmas\u0131 18 Mart g\u00fcn\u00fcndeki ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131klar\u0131ndan \u00e7ok \u015fey \u00f6\u011frendiler. \u0130ngilizler bu yenilginin t\u00fcm faturas\u0131n\u0131 son ke\u015ffini yap\u0131p may\u0131n yoktur raporunu veren pilota \u00e7\u0131kard\u0131lar ve onu idam ettiler. Nusrat&#8217;in 7-8 Mart gecesi bir \u015fehit vermek u\u011fruna yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015f ve T\u00fcrk top\u00e7usunun ba\u015far\u0131s\u0131, bir vatan\u0131n selametini sa\u011flam\u0131\u015f ve d\u00fc\u015fman donanmas\u0131n\u0131n Marmara&#8217;ya bayraklar\u0131n\u0131 dalgaland\u0131rarak girmesine izin vermemi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n<p>YABANCI G\u00d6Z\u00dcYLE 18 MART \u0130ngiliz general Oglander&#8217;in, &#8220;\u00c7anakkale-Gelibolu Askeri Harekat\u0131&#8221; adl\u0131 eserinin birinci cildinde: &#8220;Pek uygun ba\u015flam\u0131\u015f olan g\u00fcn bu me\u00e7hul may\u0131n hatt\u0131n\u0131n o ola\u011fan\u00fcst\u00fc ve ortal\u0131\u011f\u0131 k\u0131r\u0131p ge\u00e7iren ba\u015far\u0131s\u0131 y\u00fcz\u00fcnden, tam bir ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131kla sona erdi. Bu yirmi may\u0131n\u0131n seferin talihi \u00fczerindeki etkisi \u00f6l\u00e7\u00fclemez.&#8221;<\/p>\n\n\n\n<p>Sir Ccolyen Corbet&#8217;in, &#8220;Harekat\u0131 Bahriye&#8221; adl\u0131 eserinin ikinci cildinden: &#8220;Felaketlerin hakiki sebebi ke\u015fif ve tayin olununcaya kadar \u00e7ok ge\u00e7medi. Hakikat \u015fu idi ki, 8 Mart gecesinde T\u00fcrkler, haberimiz olmadan Erenk\u00f6y Koyuna paralel olarak 20 may\u0131n d\u00f6km\u00fc\u015fler ve bal\u0131k\u00e7\u0131 gemilerimiz, aramalar\u0131 esnas\u0131nda bunlara rastlamam\u0131\u015flard\u0131. T\u00fcrkler bu may\u0131nlar\u0131 \u00f6zel ama\u00e7la manevra saham\u0131za koymu\u015flar, g\u00f6sterdi\u011fimiz b\u00fct\u00fcn ihtiyat ve sa\u011fg\u00f6r\u00fcye ra\u011fmen ba\u015f d\u00f6nd\u00fcr\u00fcc\u00fc bir zafer kazanm\u0131\u015flard\u0131r.&#8221;<\/p>\n\n\n\n<p>Bahriye Naz\u0131r\u0131 Churchill 1 A\u011fustos 1930 tarihli &#8220;La Revue de Paris&#8221; dergisinde \u015f\u00f6yle der: &#8220;Nusrat Gemisinin gizlice d\u00f6kt\u00fc\u011f\u00fc 20 demir kap, \u0130ngilizler taraf\u0131ndan ba\u015far\u0131 ile ba\u015flanm\u0131\u015f olan \u00c7anakkale Harekat\u0131n\u0131 durduran bir tak\u0131m psikolojik kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131klar do\u011furdu. Yaln\u0131z ba\u015f\u0131na bu engeldir ki, T\u00fcrkiye&#8217;yi bir bozgundan kurtard\u0131 ve harbi uzatt\u0131. Bu y\u00fczden ma\u011fluplar kadar muzaffer Avrupa&#8217;da sars\u0131ld\u0131. Kendilerini Fransa, Polonya, Gali\u00e7ya, Balkanlar, Filistin, Suriye ve Kuzey \u0130talya topraklar\u0131n\u0131n \u00f6rtt\u00fc\u011f\u00fc 6-7 milyon insan, d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131n kur\u015fun ve g\u00fclleleri ile de\u011fil, 18 Mart sabah\u0131 \u00c7anakkale&#8217;nin kuvvetli ak\u0131nt\u0131s\u0131 alt\u0131nda, a\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131na ba\u011fl\u0131 bulunduklar\u0131 tel halatlar\u0131 \u00fczerinde gerili duran 20 demir kap y\u00fcz\u00fcnden yok olup gitti.&#8221;<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>KAYNAK: Destanla\u015fan Gemiler\/Erol M\u00dcTERC\u0130MLER\/1987\/Kasta\u015f A.\u015e. Yay\u0131nlar\u0131 Istanbul<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>Gelibolu G\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc\/Ian HAMILTON\/1972\/H\u00fcrriyet Yay\u0131nlar\u0131<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>\u00c7anakkale Sava\u015f\u0131\/Prof.Dr.\u0130smail KAYABALI\/Ankara\/1975<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:33.33%\">\n<div class=\"wp-block-buttons is-layout-flex wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\" href=\"https:\/\/miysad.org\/\">Anasayfa<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>TARSUS Do\u011fuda Adana, bat\u0131da Mersin, kuzeyde Pozant\u0131, \u00c7aml\u0131yayla, g\u00fcneyde Akdeniz ile \u00e7evrilidir. Tarihi ve co\u011frafyas\u0131 ile Neolithik d\u00f6nemden beri \u00e7e\u015fitli k\u00fclt\u00fcrlerin kayna\u015fma noktas\u0131n\u0131 olu\u015fturan ve Antik Kilikia\u2019da stratejik bir \u00f6neme sahip olan Tarsus, Kilikia\u2019y\u0131 \u0130\u00e7 Anadolu\u2019ya ba\u011flayan tarihi yollar\u0131n kav\u015fak noktas\u0131ndad\u0131r. G\u00fcneyde Regma G\u00f6l\u00fc ile Akdeniz\u2019e ba\u011flant\u0131s\u0131 nedeniyle, ilk ve orta \u00e7a\u011flarda deniz ticaretine a\u00e7\u0131k [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-177","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/miysad.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/177","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/miysad.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/miysad.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/miysad.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/miysad.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=177"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/miysad.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/177\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":479,"href":"https:\/\/miysad.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/177\/revisions\/479"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/miysad.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=177"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}